Tranh chấp thừa kế theo di chúc là vấn đề pháp lý thường gặp khi di chúc không được thực hiện đúng ý nguyện của người để lại di sản hoặc có sự bất đồng giữa những người thừa kế. Việc giải quyết kịp thời giúp bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên và duy trì mối quan hệ gia đình. Thủ tục này đòi hỏi tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật để tránh kéo dài thời gian và chi phí. Cùng ACC Hà Nội tìm hiểu chi tiết cách xử lý vấn đề này.

1. Giải quyết tranh chấp thừa kế theo di chúc như thế nào?

Tranh chấp thừa kế theo di chúc có thể phát sinh khi một bên cho rằng di chúc không hợp pháp, nội dung di chúc không rõ ràng hoặc việc phân chia di sản không đúng quy định. Các bên có thể tự thỏa thuận, hòa giải hoặc yêu cầu Tòa án giải quyết nếu không thống nhất được.

Khi giải quyết, trước hết cần xác định di chúc có hợp pháp hay không theo Điều 630 Bộ luật Dân sự 2015. Nếu di chúc hợp pháp, di sản về nguyên tắc được phân chia theo nội dung di chúc, đồng thời phải xem xét các quy định về người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc và nghĩa vụ tài sản của người chết.

2. Các nguyên nhân phổ biến dẫn đến tranh chấp thừa kế theo di chúc

Tranh chấp thừa kế theo di chúc thường xuất phát từ việc di chúc không đáp ứng điều kiện về chủ thể, nội dung hoặc hình thức. Chẳng hạn, người lập di chúc không minh mẫn, bị lừa dối, đe dọa, cưỡng ép hoặc di chúc vi phạm quy định pháp luật.

Ngoài ra, tranh chấp có thể phát sinh khi có nghi ngờ di chúc bị giả mạo, người lập di chúc không có quyền định đoạt toàn bộ tài sản hoặc nội dung di chúc ảnh hưởng đến quyền hưởng di sản của người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc. Việc xác định đúng nguyên nhân giúp các bên lựa chọn chứng cứ và phương án giải quyết phù hợp.

Xem thêm: Thừa kế theo di chúc có thế vị không? Tìm hiểu thêm

3. Thủ tục giải quyết tranh chấp thừa kế theo di chúc tại Tòa án

Để giải quyết tranh chấp thừa kế theo di chúc, người có quyền lợi bị ảnh hưởng có thể khởi kiện tại Tòa án có thẩm quyền. Trình tự cơ bản gồm:

Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ khởi kiện

Hồ sơ thường gồm đơn khởi kiện, di chúc, giấy chứng tử của người để lại di sản, giấy tờ chứng minh quan hệ thừa kế, giấy tờ về tài sản và các chứng cứ liên quan đến tranh chấp.

Bước 2: Nộp hồ sơ và tham gia hòa giải

Người khởi kiện nộp hồ sơ tại Tòa án có thẩm quyền. Sau khi thụ lý vụ án, Tòa án tiến hành các thủ tục tố tụng và hòa giải để tạo điều kiện cho các bên tự thỏa thuận.

Bước 3: Xét xử vụ án

Nếu hòa giải không thành, Tòa án đưa vụ án ra xét xử. Tòa án sẽ xem xét tính hợp pháp của di chúc, xác định di sản, người thừa kế và các vấn đề liên quan để đưa ra phán quyết.

Bước 4: Thi hành bản án

Khi bản án, quyết định có hiệu lực, các bên thực hiện việc phân chia di sản theo phán quyết. Trường hợp người phải thi hành án không tự nguyện thực hiện thì người được thi hành án có thể yêu cầu cơ quan thi hành án dân sự tổ chức thi hành theo quy định.

Xem thêm: Pháp nhân có quyền để lại di chúc thừa kế không?

4. Quyền và nghĩa vụ của các bên trong tranh chấp thừa kế theo di chúc

Trong quá trình giải quyết tranh chấp thừa kế theo di chúc, các bên có quyền đưa ra yêu cầu, cung cấp chứng cứ và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình. Người khởi kiện có thể yêu cầu Tòa án xác định quyền thừa kế, công nhận hoặc không công nhận hiệu lực của di chúc và phân chia di sản theo quy định.

Các bên đồng thời có nghĩa vụ cung cấp chứng cứ, tham gia tố tụng và chấp hành bản án, quyết định đã có hiệu lực. Trường hợp có nghi ngờ về chữ viết, chữ ký hoặc dấu vân tay trong di chúc, đương sự có thể đề nghị Tòa án xem xét, trưng cầu giám định theo quy định tố tụng.

5. Câu hỏi thường gặp

Di chúc viết tay có giá trị pháp lý không?

Di chúc viết tay vẫn có thể có giá trị pháp lý nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện về chủ thể, nội dung và hình thức theo Bộ luật Dân sự 2015. Không phải mọi di chúc viết tay đều bắt buộc phải công chứng hoặc chứng thực.

Thời hiệu khởi kiện tranh chấp thừa kế theo di chúc là bao lâu?

Theo Điều 623 Bộ luật Dân sự 2015, thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản và 10 năm đối với động sản, kể từ thời điểm mở thừa kế. Vì vậy, không thể áp dụng chung thời hạn 10 năm cho mọi tranh chấp thừa kế.

Có thể yêu cầu giám định di chúc khi nghi ngờ giả mạo không?

Có. Khi có căn cứ nghi ngờ chữ viết, chữ ký hoặc dấu vân tay trên di chúc không phải của người lập, đương sự có thể đề nghị Tòa án trưng cầu giám định theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự. Kết quả giám định có thể được sử dụng làm chứng cứ để xem xét tính xác thực của di chúc.

Tranh chấp thừa kế theo di chúc cần được giải quyết nhanh chóng để bảo vệ quyền lợi của tất cả các bên liên quan. Nếu bạn đang gặp khó khăn trong việc xử lý vấn đề này, hãy liên hệ ACC Hà Nội để được tư vấn và hỗ trợ chi tiết.