Thừa kế theo di chúc có thế vị không là vấn đề được nhiều gia đình quan tâm khi giải quyết tài sản sau khi người để lại di sản qua đời. Việc nắm rõ quy định giúp tránh tranh chấp và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các thành viên trong gia đình. Thủ tục này đòi hỏi sự hiểu biết chính xác về pháp luật để áp dụng đúng trường hợp. Cùng ACC Hà Nội tìm hiểu chi tiết.

1. Thừa kế theo di chúc có thế vị không?

Thừa kế theo di chúc có thế vị không là câu hỏi thường gặp khi người được chỉ định trong di chúc đã chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập di chúc. Theo Điều 652 Bộ luật Dân sự 2015, thừa kế thế vị chỉ áp dụng đối với thừa kế theo pháp luật, không áp dụng trực tiếp đối với thừa kế theo di chúc.

Khi có di chúc hợp pháp, việc phân chia di sản được thực hiện theo đúng ý chí của người lập di chúc. Tuy nhiên, theo khoản 2 Điều 643 Bộ luật Dân sự 2015, nếu người được chỉ định hưởng di sản theo di chúc chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập di chúc thì phần di chúc liên quan đến người đó không có hiệu lực.

Đối với phần di sản mà nội dung di chúc không còn hiệu lực này, nếu người lập di chúc không có quy định về người hưởng thay hoặc không có di chúc khác điều chỉnh thì phần di sản đó sẽ được chia theo thừa kế theo pháp luật theo Điều 650 Bộ luật Dân sự 2015. Khi đó, nếu đáp ứng điều kiện của Điều 652, chế định thừa kế thế vị mới được áp dụng.

Như vậy, thừa kế theo di chúc có thế vị không thì câu trả lời là không áp dụng trực tiếp. Thế vị chỉ có thể phát sinh đối với phần di sản được chuyển sang chia theo pháp luật khi phần di chúc tương ứng không còn hiệu lực.

2. Quy định về thế vị theo Bộ luật Dân sự 2015

Điều 652 Bộ luật Dân sự 2015 quy định, nếu con của người để lại di sản chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người để lại di sản thì cháu được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của cháu đáng lẽ được hưởng nếu còn sống. Nếu cháu cũng chết trước hoặc chết cùng thời điểm thì chắt được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của chắt đáng lẽ được hưởng.

Quy định này chỉ áp dụng đối với thừa kế theo pháp luật, không áp dụng mặc nhiên trong trường hợp chia di sản theo di chúc.

Trong trường hợp người lập di chúc muốn người khác được hưởng thay khi người thừa kế đã chết, họ có thể chủ động quy định nội dung này ngay trong di chúc. Nếu không có quy định thay thế thì phần di sản đó sẽ được xử lý theo quy định về hiệu lực của di chúc và có thể chuyển sang chia theo pháp luật nếu thuộc trường hợp quy định tại Điều 650 Bộ luật Dân sự 2015.

Xem thêm: Mẫu di chúc có chứng thực của UBND xã theo quy định

3. Sự khác biệt giữa thừa kế theo di chúc và thừa kế theo pháp luật

Thừa kế theo di chúc được thực hiện theo ý chí của người để lại di sản, với điều kiện di chúc hợp pháp theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015. Người lập di chúc có quyền chỉ định người hưởng di sản, xác định phần di sản của từng người và giao nghĩa vụ cho người thừa kế theo quy định pháp luật.

Trong khi đó, thừa kế theo pháp luật được áp dụng trong các trường hợp quy định tại Điều 650 Bộ luật Dân sự 2015, như không có di chúc, di chúc không hợp pháp hoặc phần di chúc không có hiệu lực.

Điểm khác biệt quan trọng là thừa kế thế vị theo Điều 652 chỉ áp dụng đối với thừa kế theo pháp luật, không áp dụng mặc nhiên đối với thừa kế theo di chúc. Vì vậy, khi tìm hiểu thừa kế theo di chúc có thế vị không, cần xác định trước tiên phần di sản có còn được chia theo di chúc hay đã chuyển sang chia theo pháp luật.

Xem thêm: Thủ tục lập di chúc đúng quy định

4. Các trường hợp đặc biệt khi áp dụng thế vị

Một trường hợp thường gặp là người được chỉ định trong di chúc chết trước người lập di chúc. Theo khoản 2 Điều 643 Bộ luật Dân sự 2015, phần di chúc liên quan đến người đó không có hiệu lực.

Nếu người lập di chúc không chỉ định người hưởng thay thì phần di sản này sẽ được xử lý theo Điều 650 Bộ luật Dân sự 2015. Khi đó, nếu người con của người để lại di sản đã chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người để lại di sản và có con còn sống thì cháu có thể được hưởng thừa kế thế vị theo Điều 652 Bộ luật Dân sự 2015.

Ngược lại, nếu trong di chúc đã ghi rõ người được hưởng thay hoặc có quy định khác về việc xử lý phần di sản này thì việc phân chia sẽ được thực hiện theo đúng nội dung di chúc hợp pháp mà không áp dụng thừa kế thế vị.

5. Câu hỏi thường gặp

Thừa kế theo di chúc có thế vị không khi người được chỉ định chết trước?

Theo Điều 652 Bộ luật Dân sự 2015, thừa kế thế vị không áp dụng trực tiếp đối với thừa kế theo di chúc. Nếu người được chỉ định chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập di chúc thì phần di chúc đó không có hiệu lực theo khoản 2 Điều 643. Trường hợp phần di sản này được chuyển sang chia theo pháp luật thì mới xem xét áp dụng thừa kế thế vị.

Di chúc có thể chỉ định người thay thế thế vị không?

Người lập di chúc có quyền chỉ định người khác hưởng phần di sản trong trường hợp người được chỉ định ban đầu không còn đủ điều kiện hưởng di sản. Đây là việc định đoạt tài sản theo ý chí của người lập di chúc và không phải là thừa kế thế vị theo Điều 652 Bộ luật Dân sự 2015.

Con cháu có được hưởng di sản khi cha mẹ chết trước người lập di chúc không?

Nếu di chúc có chỉ định cho con hoặc cháu hưởng thay thì thực hiện theo nội dung di chúc. Nếu không có quy định này và phần di sản được chuyển sang chia theo pháp luật theo Điều 650 Bộ luật Dân sự 2015, con hoặc cháu có thể được hưởng thừa kế thế vị khi đáp ứng điều kiện quy định tại Điều 652.

Thừa kế theo di chúc có thế vị không cần được xem xét kỹ lưỡng dựa trên nội dung di chúc cụ thể. Để được hỗ trợ chi tiết và giải quyết thủ tục nhanh chóng, hãy liên hệ ACC Hà Nội ngay hôm nay.