Thủ tục lập di chúc đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo ý chí của người để lại di sản được tôn trọng và thực thi đúng pháp luật sau khi họ qua đời. Một di chúc được lập không đúng quy định có thể bị tuyên vô hiệu toàn bộ hoặc một phần, kéo theo những tranh chấp không đáng có giữa những người thừa kế. Để giúp bạn an tâm hoàn tất thủ tục này một cách chính xác, hãy cùng ACC Hà Nội tìm hiểu chi tiết qua bài viết sau.

1. Thủ tục lập di chúc đúng quy định

Di chúc là văn bản hoặc lời nói thể hiện ý chí cá nhân của một người nhằm định đoạt tài sản của mình cho người khác sau khi chết. Thủ tục lập di chúc đúng quy định là toàn bộ quá trình từ việc xác định điều kiện, chuẩn bị hồ sơ, lựa chọn hình thức cho đến khi hoàn tất việc ký kết, chứng nhận theo pháp luật.

Bước 1: Xác định hình thức di chúc mong muốn

Trước hết, bạn cần chọn lập di chúc bằng văn bản (có người làm chứng, không có người làm chứng, có công chứng hoặc chứng thực) hay di chúc miệng. Lựa chọn này phụ thuộc vào hoàn cảnh thực tế của bạn. Di chúc có công chứng thường được khuyến nghị vì tính pháp lý cao, giảm thiểu tranh chấp.

Bước 2: Soạn thảo nội dung di chúc

Nội dung di chúc cần thể hiện rõ: ngày, tháng, năm lập; họ tên và nơi cư trú của người lập; họ tên người, cơ quan, tổ chức được hưởng di sản; di sản để lại và nơi có di sản; các nội dung khác theo ý chí của bạn. Bạn có thể tự soạn hoặc nhờ công chứng viên soạn thảo. Dù cách nào, ngôn từ phải chính xác, không mơ hồ để tránh nhiều cách hiểu.

Bước 3: Nộp hồ sơ và thực hiện công chứng/chứng thực

Đối với di chúc công chứng, bạn mang hồ sơ đã chuẩn bị đến Phòng Công chứng hoặc Văn phòng Công chứng trên địa bàn. Công chứng viên sẽ tiếp nhận, kiểm tra tính pháp lý của hồ sơ, xác minh năng lực hành vi của người lập. Nếu mọi điều kiện đều thỏa mãn, bạn sẽ ký vào di chúc trước sự chứng kiến của công chứng viên. Công chứng viên sau đó ký, đóng dấu và cấp bản chính cho bạn.

Đối với chứng thực tại Ủy ban nhân dân cấp xã, thủ tục tương tự nhưng cơ quan tiếp nhận là Ủy ban nhân dân nơi bạn cư trú. Thời gian giải quyết thông thường trong ngày làm việc, trừ trường hợp phức tạp có thể kéo dài tối đa 03 ngày làm việc theo quy định tại Luật Công chứng 2024.

Bước 4: Nhận kết quả và bảo quản di chúc

Sau khi hoàn tất, bạn sẽ nhận được bản chính di chúc đã được công chứng hoặc chứng thực. Bạn nên lưu giữ di chúc cẩn thận tại nơi an toàn và thông báo cho người thân tín hoặc người được chỉ định thi hành di chúc biết về sự tồn tại của nó. Theo quy định, sau thời điểm mở thừa kế, người có trách nhiệm công bố di chúc phải thực hiện theo quy định pháp luật

Bước 5: Cập nhật, sửa đổi, bổ sung hoặc hủy bỏ di chúc (nếu có)

Bạn hoàn toàn có quyền sửa đổi, bổ sung, thay thế hoặc hủy bỏ di chúc đã lập bất cứ lúc nào. Việc này cũng phải tuân theo thủ tục lập di chúc tương tự như ban đầu. Di chúc mới sẽ thay thế phần nội dung mâu thuẫn với di chúc cũ. Nếu muốn hủy bỏ, bạn có thể lập văn bản hủy bỏ và thực hiện công chứng/chứng thực như một di chúc mới.

2. Điều kiện thực hiện thủ tục lập di chúc

Trước khi đi vào các bước cụ thể, cần xác định người lập di chúc có đáp ứng đủ điều kiện theo luật định hay không. Người lập di chúc phải là người thành niên (từ đủ 18 tuổi trở lên) và có đầy đủ năng lực hành vi dân sự, tức trong trạng thái minh mẫn, sáng suốt, không bị lừa dối, đe dọa hay cưỡng ép. Trường hợp người từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi vẫn có thể lập di chúc nếu có sự đồng ý của cha mẹ hoặc người giám hộ, nhưng bắt buộc phải lập thành văn bản.

Đây không chỉ là yêu cầu về mặt chủ thể mà còn là cơ sở để đánh giá tính tự nguyện – một yếu tố cốt lõi của di chúc. Ngoài ra, nội dung di chúc không được vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội; hình thức di chúc cũng phải tuân theo quy định (văn bản hoặc miệng). Việc kiểm tra kỹ lưỡng các điều kiện này là một phần không thể tách rời trong thủ tục lập di chúc, bởi bất kỳ khiếm khuyết nào cũng có thể khiến di chúc bị tuyên vô hiệu khi có tranh chấp.

Xem thêm: Giải quyết tranh chấp thừa kế theo di chúc như thế nào?

3. Hồ sơ cần chuẩn bị cho thủ tục lập di chúc

Để thủ tục lập di chúc diễn ra thuận lợi, bước chuẩn bị hồ sơ đầy đủ là rất quan trọng. Dù bạn lựa chọn hình thức công chứng hay chứng thực tại Ủy ban nhân dân cấp xã, các giấy tờ cơ bản thường bao gồm:

• Bản sao giấy tờ tùy thân của người lập di chúc (Căn cước công dân hoặc Hộ chiếu còn hiệu lực).
• Bản sao giấy tờ chứng minh tình trạng hôn nhân (đăng ký kết hôn hoặc giấy xác nhận độc thân) nếu tài sản liên quan đến tài sản chung vợ chồng.
• Dự thảo di chúc (nếu có) – nội dung cần nêu rõ thông tin người lập, danh sách người thừa kế, mô tả tài sản và tỷ lệ phân chia.
• Bản sao giấy tờ chứng minh quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản như sổ đỏ, sổ tiết kiệm, giấy đăng ký xe, hợp đồng mua bán… Đây là căn cứ để công chứng viên hoặc Ủy ban nhân dân xác minh tài sản thực tế.
• Trong trường hợp có người làm chứng, cần cung cấp bản sao giấy tờ tùy thân của người làm chứng và họ phải đáp ứng điều kiện không thuộc diện bị cấm theo Điều 632 Bộ luật Dân sự 2015 (không là người thừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật của người lập di chúc, không có quyền, nghĩa vụ tài sản liên quan tới nội dung di chúc…).

Lưu ý thực tế: Nếu tài sản là bất động sản, bạn nên mang theo bản chính để đối chiếu. Mọi giấy tờ nên được photo trên khổ A4, sắp xếp rõ ràng. Trường hợp di chúc lập bằng miệng thì không cần dự thảo nhưng người lập di chúc phải ở trong tình trạng sức khỏe bị đe dọa đến tính mạng và không thể lập di chúc bằng văn bản, đồng thời phải có ít nhất hai người làm chứng ghi chép và công chứng hoặc chứng thực trong thời hạn 05 ngày làm việc.

Xem thêm: Thừa kế theo di chúc có thế vị không? Tìm hiểu thêm

4. Chi phí thực hiện thủ tục lập di chúc

Chi phí trong thủ tục lập di chúc bao gồm phí công chứng/chứng thực và phí soạn thảo (nếu sử dụng dịch vụ). Mức phí công chứng di chúc được tính theo quy định thường dao động tùy vào tính chất vụ việc và quy định của từng tổ chức hành nghề công chứng. Bên cạnh đó, nếu bạn yêu cầu công chứng viên hỗ trợ soạn thảo di chúc, sẽ phát sinh thêm phí soạn thảo theo thỏa thuận.

Đối với chứng thực tại Ủy ban nhân dân cấp xã, mức thu áp dụng theo quy định của từng địa phương nhưng nhìn chung thấp hơn. Ngoài ra, bạn có thể lựa chọn sử dụng dịch vụ pháp lý trọn gói; chi phí khi đó sẽ bao gồm cả tư vấn, soạn thảo và đại diện thực hiện thủ tục lập di chúc. Dù ở hình thức nào, việc dự trù kinh phí hợp lý sẽ giúp bạn chủ động hơn và tránh những bất ngờ không đáng có.

5. Dịch vụ hỗ trợ thủ tục lập di chúc tại ACC Hà Nội

Để đảm bảo thủ tục lập di chúc diễn ra suôn sẻ, đúng pháp luật và bảo mật tuyệt đối, bạn có thể lựa chọn dịch vụ pháp lý chuyên nghiệp. ACC Hà Nội cung cấp giải pháp toàn diện với các ưu điểm vượt trội:

• Tiết kiệm chi phí: Chúng tôi tư vấn phương án tối ưu ngay từ đầu, giúp bạn tránh những sai sót có thể dẫn đến việc phải làm lại nhiều lần, từ đó giảm thiểu chi phí phát sinh.
• Đội ngũ chuyên gia: Chuyên viên pháp lý của ACC Hà Nội có kiến thức sâu rộng về thừa kế và thường xuyên cập nhật các quy định mới, đảm bảo di chúc của bạn luôn phù hợp với Luật Công chứng 2024 và Bộ luật Dân sự 2015.
• Tư vấn chuyên sâu: Chúng tôi không chỉ giúp bạn soạn thảo mà còn phân tích cụ thể các tình huống pháp lý, quyền và nghĩa vụ của những người thừa kế, cách bảo vệ người thừa kế bắt buộc (nếu có) để tránh tranh chấp về sau.
• Hỗ trợ toàn diện: Từ bước chuẩn bị hồ sơ, soạn thảo nội dung, đại diện nộp hồ sơ tại cơ quan công chứng cho đến khi bạn nhận được bản di chúc hoàn chỉnh, ACC Hà Nội đồng hành trong toàn bộ thủ tục lập di chúc.

6. Câu hỏi thường gặp

Người cao tuổi nhưng vẫn minh mẫn có thể tự lập di chúc mà không cần người làm chứng không?

Theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015, người cao tuổi nếu đủ năng lực hành vi dân sự (minh mẫn, sáng suốt, tự nguyện) hoàn toàn có thể tự lập di chúc bằng văn bản mà không cần người làm chứng. Tuy nhiên, để tăng độ an toàn pháp lý và tránh khiếu nại sau này, việc lập di chúc có công chứng hoặc ít nhất có người làm chứng độc lập thường được khuyến nghị.

Di chúc miệng có giá trị pháp lý như di chúc viết không?

Di chúc miệng chỉ có giá trị trong trường hợp tính mạng người lập bị đe dọa nghiêm trọng và không thể lập di chúc bằng văn bản. Theo quy định tại Bộ luật Dân sự 2015, sau 03 tháng kể từ thời điểm di chúc miệng được lập, nếu người lập vẫn còn sống và minh mẫn thì di chúc miệng đương nhiên bị hủy bỏ. Vì vậy, để đảm bảo sự ổn định lâu dài, bạn nên ưu tiên lập di chúc bằng văn bản có công chứng.

Có bắt buộc phải công chứng di chúc không?

Pháp luật không bắt buộc mọi di chúc đều phải công chứng. Tuy nhiên, một số trường hợp đặc biệt như di chúc của người bị hạn chế về thể chất mà không thể tự viết, di chúc được lập tại tổ chức hành nghề công chứng sẽ đảm bảo tính xác thực cao nhất.

Thủ tục lập di chúc nếu được thực hiện nghiêm túc, đúng chuẩn mực pháp lý sẽ là bức “bình phong” vững chắc cho di nguyện của bạn. Đừng để những sơ suất về mặt thủ tục làm ảnh hưởng đến quyền lợi của những người thân yêu. Để được tư vấn cụ thể và hỗ trợ chuyên nghiệp, hãy liên hệ ACC Hà Nội ngay hôm nay để bắt đầu quy trình một cách an tâm và hiệu quả.