Pháp nhân có quyền để lại di chúc là vấn đề được nhiều tổ chức quan tâm khi xem xét về việc quản lý tài sản sau khi giải thể hoặc chấm dứt hoạt động. Việc hiểu rõ quy định pháp luật giúp các pháp nhân tránh những rủi ro không đáng có trong quá trình chuyển giao tài sản. Thủ tục này đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp. Cùng ACC Hà Nội.

1. Pháp nhân có quyền để lại di chúc thừa kế không?

Theo Điều 624 Bộ luật Dân sự 2015, di chúc là sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết. Điều này đồng nghĩa với việc chỉ cá nhân mới có quyền lập di chúc, còn pháp nhân không phải là chủ thể được pháp luật trao quyền này.

Pháp nhân là tổ chức có tư cách pháp lý độc lập theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015. Khi chấm dứt tồn tại, pháp nhân không phát sinh quan hệ thừa kế như cá nhân mà tài sản sẽ được xử lý theo quy định về giải thể, phá sản hoặc các quy định chuyên ngành có liên quan. Vì vậy, pháp nhân có quyền để lại di chúc là quan điểm không phù hợp với quy định pháp luật hiện hành.

2. Quy định của Bộ luật Dân sự 2015 về chủ thể lập di chúc

Theo Điều 624 và Điều 625 Bộ luật Dân sự 2015, chủ thể có quyền lập di chúc là cá nhân. Người từ đủ 18 tuổi có quyền lập di chúc nếu minh mẫn, sáng suốt, không bị lừa dối, đe dọa hoặc cưỡng ép.

Đối với người từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi, pháp luật vẫn cho phép lập di chúc nhưng di chúc bắt buộc phải được lập thành văn bản và phải được cha, mẹ hoặc người giám hộ đồng ý về việc lập di chúc theo khoản 2 Điều 625 Bộ luật Dân sự 2015.

Pháp nhân không có quyền lập di chúc vì không phải là cá nhân và cũng không có sự kiện "chết" làm phát sinh quan hệ thừa kế. Khi pháp nhân chấm dứt hoạt động, việc xử lý tài sản được thực hiện theo trình tự giải thể, phá sản hoặc các quy định pháp luật chuyên ngành.

Xem thêm: Mẫu biên bản công bố di chúc theo quy định

3. Cách pháp nhân xử lý tài sản khi chấm dứt hoạt động

Khi pháp nhân giải thể hoặc chấm dứt hoạt động, tài sản được xử lý theo trình tự pháp luật quy định thay vì thông qua di chúc.

Bước 1: Lập danh sách tài sản và công nợ

Pháp nhân rà soát toàn bộ tài sản, các khoản phải thu, phải trả và nghĩa vụ tài chính đang tồn tại.

Bước 2: Thanh toán các khoản nợ

Thực hiện thanh toán các khoản nợ, nghĩa vụ thuế, tiền lương, bảo hiểm xã hội và các nghĩa vụ tài sản khác theo thứ tự ưu tiên do pháp luật quy định.

Bước 3: Phân chia tài sản còn lại

Sau khi hoàn thành toàn bộ nghĩa vụ tài chính, phần tài sản còn lại được chia cho chủ sở hữu, thành viên hoặc cổ đông theo quy định của pháp luật và điều lệ của pháp nhân, không thông qua di chúc.

Bước 4: Hoàn tất thủ tục với cơ quan nhà nước

Thực hiện thủ tục giải thể hoặc chấm dứt hoạt động tại cơ quan có thẩm quyền để chấm dứt tư cách pháp nhân theo quy định.

Xem thêm: Thừa kế theo di chúc có thế vị không? Tìm hiểu thêm

4. Hậu quả pháp lý khi pháp nhân cố tình lập di chúc

Nếu pháp nhân lập văn bản với nội dung nhằm định đoạt tài sản sau khi chấm dứt hoạt động dưới hình thức di chúc thì văn bản này không làm phát sinh hiệu lực của di chúc vì không đáp ứng điều kiện về chủ thể theo Điều 624 Bộ luật Dân sự 2015.

Việc phân chia tài sản của pháp nhân vẫn phải thực hiện theo quy định về giải thể, phá sản hoặc pháp luật chuyên ngành. Nếu các bên căn cứ vào văn bản này để yêu cầu nhận tài sản thì có thể phát sinh tranh chấp và cơ quan có thẩm quyền sẽ giải quyết theo quy định của pháp luật, không căn cứ vào văn bản được gọi là "di chúc" của pháp nhân.

5. Câu hỏi thường gặp

Pháp nhân có thể lập di chúc để chuyển tài sản cho nhân viên không?

Trả lời: Không. Theo Điều 624 Bộ luật Dân sự 2015, chỉ cá nhân mới có quyền lập di chúc. Nếu pháp nhân muốn chuyển giao tài sản cho nhân viên thì phải thực hiện thông qua các giao dịch dân sự hoặc phương thức xử lý tài sản theo quy định của pháp luật, không thể lập di chúc.

Tài sản của pháp nhân sau khi giải thể được phân chia như thế nào?

Trả lời: Sau khi hoàn thành việc thanh toán toàn bộ các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản, phần tài sản còn lại được phân chia cho chủ sở hữu, thành viên hoặc cổ đông theo quy định của pháp luật và điều lệ của pháp nhân. Việc phân chia này không phải là quan hệ thừa kế.

Có thể ủy quyền cho cá nhân lập di chúc thay pháp nhân không?

Trả lời: Không. Quyền lập di chúc là quyền nhân thân của cá nhân theo Điều 624 Bộ luật Dân sự 2015 nên không thể được thực hiện nhân danh pháp nhân hoặc thông qua việc ủy quyền. Pháp nhân cũng không thể ủy quyền cho người khác lập di chúc thay mình.

Pháp nhân có quyền để lại di chúc là nội dung cần được làm rõ để các tổ chức hiểu đúng giới hạn pháp lý. Việc tuân thủ quy định của Bộ luật Dân sự 2015 giúp tránh rủi ro tranh chấp và đảm bảo quá trình chuyển giao tài sản diễn ra suôn sẻ. Để được hỗ trợ chi tiết và tư vấn chuyên sâu, hãy liên hệ ACC Hà Nội ngay hôm nay để nhận giải pháp phù hợp nhất.