Thủ tục lập di chúc tại phòng công chứng giữ vai trò then chốt trong việc đảm bảo giá trị pháp lý tối cao cho ý nguyện phân chia tài sản của cá nhân. Thực hiện đúng quy định giúp di chúc không bị vô hiệu, tránh tranh chấp về sau và bảo vệ trọn vẹn quyền lợi của những người thừa kế. Với sự đồng hành của ACC Hà Nội, mọi vướng mắc trong quá trình lập di chúc sẽ được tháo gỡ một cách chuyên nghiệp.

1. Thủ tục lập di chúc tại phòng công chứng được quy định như thế nào?

Thủ tục lập di chúc tại phòng công chứng diễn ra theo những bước sau:

Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ và đặt lịch làm việc với phòng công chứng

Người lập di chúc cần tập hợp đầy đủ các giấy tờ như đã liệt kê, sau đó liên hệ phòng công chứng (tổ chức hành nghề công chứng) để thông báo nội dung dự kiến và nhận tư vấn sơ bộ.

Bước 2: Xuất trình giấy tờ và trình bày nguyện vọng

Khi tới phòng công chứng, người lập trực tiếp nộp hồ sơ giấy tờ tuỳ thân, giấy tờ tài sản, đồng thời nói rõ ý định phân chia di sản. Công chứng viên sẽ kiểm tra tính pháp lý của hồ sơ, đối chiếu nhân thân, đánh giá năng lực hành vi và sự minh mẫn thông qua tiếp xúc trực tiếp.

Bước 3: Công chứng viên soạn thảo hoặc kiểm tra dự thảo di chúc

Dựa vào nguyện vọng của người lập, công chứng viên sẽ soạn thảo di chúc bằng ngôn từ pháp lý chính xác, đảm bảo nội dung không trái pháp luật, không vi phạm đạo đức xã hội và định đoạt rõ ràng di sản. Nếu người lập đã có dự thảo, công chứng viên rà soát, chỉnh sửa những điểm chưa phù hợp rồi đọc lại để người lập xác nhận.

Bước 4: Ký, điểm chỉ và chứng nhận công chứng

Sau khi thống nhất toàn bộ nội dung, người lập di chúc tự mình ký hoặc điểm chỉ vào từng trang di chúc trước sự chứng kiến của công chứng viên. Công chứng viên ghi lời chứng, ký tên và đóng dấu phòng công chứng. Trường hợp cần người làm chứng, người này cũng ký vào di chúc trước mặt công chứng viên. Luật Công chứng 2024 yêu cầu công chứng viên phải lập biên bản công chứng kèm theo hồ sơ lưu trữ.

Bước 5: Nhận kết quả và lưu trữ di chúc

Thời gian trả kết quả thường trong ngày, nếu hồ sơ đơn giản; tối đa 2 ngày làm việc theo quy định chung của Luật Công chứng 2024, trừ trường hợp phức tạp có thể kéo dài đến 10 ngày. Người lập nhận một bản di chúc gốc đã công chứng; phòng công chứng lưu một bản chính vào hồ sơ lưu trữ vĩnh viễn, giúp bảo mật và dễ dàng tra cứu khi cần.

2. Hồ sơ cần chuẩn bị cho thủ tục lập di chúc tại phòng công chứng

Để tiến hành thủ tục lập di chúc tại phòng công chứng, người lập cần chuẩn bị đầy đủ giấy tờ nhằm giúp công chứng viên xác minh chính xác nhân thân và tài sản. Hồ sơ thường bao gồm:

• Bản sao có chứng thực hoặc bản gốc Chứng minh nhân dân/Căn cước công dân/Hộ chiếu còn hiệu lực của người lập di chúc.
• Giấy tờ chứng minh tình trạng hôn nhân (đăng ký kết hôn, xác nhận độc thân, quyết định ly hôn…) vì tài sản chung hay riêng ảnh hưởng trực tiếp đến phạm vi di sản.
• Giấy tờ chứng minh quyền sở hữu tài sản dự định để thừa kế như Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, đăng ký xe, sổ tiết kiệm, hợp đồng mua bán nhà, giấy xác nhận cổ phần… (nếu di chúc có nội dung định đoạt tài sản cụ thể).
• Bản dự thảo di chúc (nếu có) để công chứng viên thuận tiện rà soát và chỉnh sửa cho đúng pháp luật, tiết kiệm thời gian.
• Sổ hộ khẩu hoặc giấy tờ cư trú nhằm xác định địa chỉ, dù theo Luật Công chứng 2024, việc công chứng không bắt buộc xuất trình sổ hộ khẩu, nhưng vẫn được khuyến nghị để cập nhật đầy đủ thông tin.
• Trong trường hợp người lập di chúc không đọc, không viết được hoặc có khó khăn trong việc ký, điểm chỉ thì cần có người làm chứng độc lập (không thuộc diện thừa kế hay có liên quan quyền lợi), và xuất trình giấy tờ tuỳ thân của người làm chứng.

Lưu ý thực tế: trước khi đến phòng công chứng, cá nhân nên liên hệ trước để được hướng dẫn cụ thể về giấy tờ cần bổ sung theo đặc thù tài sản, tránh mất thời gian đi lại nhiều lần.

Xem thêm: Hướng dẫn thủ tục chứng thực di chúc

3. Chi phí thực hiện thủ tục lập di chúc tại phòng công chứng

Khi tiến hành thủ tục lập di chúc tại phòng công chứng, các khoản chi phí được xác định minh bạch theo quy định. Phí công chứng là khoản nhà nước thu, hiện hành mức phí đối với một bản di chúc được công chứng là 50.000 đồng. Ngoài ra, người lập còn phải thanh toán thù lao soạn thảo di chúc nếu nhờ công chứng viên soạn.

Mức thù lao này do từng phòng công chứng niêm yết công khai dựa trên khung pháp luật, thường dao động theo độ phức tạp của tài sản và yêu cầu cá nhân hóa. Bên cạnh đó, chi phí lưu trữ di chúc (nếu có yêu cầu lưu giữ riêng) hay các phí dịch vụ hành chính như phô tô, sao y cũng có thể phát sinh. Trước khi thực hiện, cá nhân nên yêu cầu phòng công chứng cung cấp bảng kê chi tiết để không bị động về tài chính.

Xem thêm: Ai có quyền lập di chúc? Giải đáp

4. Dịch vụ hỗ trợ thủ tục lập di chúc tại phòng công chứng cùng ACC Hà Nội

Việc lựa chọn dịch vụ từ ACC Hà Nội mang đến sự khác biệt rõ rệt khi thực hiện thủ tục lập di chúc tại phòng công chứng:

• Tiết kiệm chi phí: ACC Hà Nội tối ưu quy trình, giúp khách hàng chỉ chi trả đúng các khoản cần thiết, tránh lãng phí vào những thủ tục không bắt buộc.
• Đội ngũ chuyên gia: Hệ thống chuyên viên pháp lý và cộng tác viên công chứng am hiểu sâu sắc Bộ luật Dân sự 2015 và Luật Công chứng 2024, đảm bảo mọi thao tác đúng chuẩn.
• Tư vấn chuyên sâu: Khách hàng được phân tích cặn kẽ về phạm vi di sản, quyền và nghĩa vụ của người thừa kế, các rủi ro pháp lý tiềm ẩn trước khi soạn thảo di chúc.
• Hỗ trợ toàn diện: ACC Hà Nội đồng hành từ khâu chuẩn bị hồ sơ, liên hệ phòng công chứng, soát xét dự thảo, cho đến khi nhận di chúc chính thức, cam kết đúng hẹn và bảo mật tuyệt đối.
• Linh hoạt trong trường hợp đặc biệt: Với các tình huống tài sản phức tạp, tài sản ở nước ngoài hoặc người lập bị hạn chế khả năng đi lại, ACC Hà Nội có phương án hỗ trợ riêng biệt, vừa tuân thủ luật vừa thuận tiện nhất cho khách hàng.

5. Lưu ý khi thực hiện thủ tục lập di chúc tại phòng công chứng

thủ tục lập di chúc tại phòng công chứng đòi hỏi sự cẩn trọng tối đa bởi một di chúc vô hiệu có thể dẫn đến tranh chấp gay gắt.

Trước hết, người lập nhất thiết phải minh mẫn; nếu công chứng viên nghi ngờ về năng lực hành vi, họ có quyền yêu cầu giám định y khoa và từ chối công chứng.

Thứ hai, di chúc không được vi phạm quyền của những người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc như con chưa thành niên, cha mẹ già yếu, vợ hoặc chồng không có khả năng lao động – quy định tại Điều 644 Bộ luật Dân sự 2015.

Thứ ba, công chứng viên phải giải thích rõ hậu quả pháp lý của di chúc, đảm bảo người lập hiểu đúng trước khi ký. Ngoài ra, người lập có thể thay đổi, bổ sung hoặc hủy bỏ di chúc bất kỳ lúc nào trước khi chết bằng một di chúc mới hợp lệ; tuy nhiên, mỗi lần thay đổi lại phát sinh một thủ tục lập di chúc tại phòng công chứng riêng, cần chi phí và thời gian tương ứng.

Cuối cùng, phòng công chứng lưu trữ di chúc bảo mật và chỉ công bố khi người lập qua đời, sau khi có trích lục khai tử.

6. Câu hỏi thường gặp

Di chúc lập tại phòng công chứng có bắt buộc người làm chứng không?

Theo Bộ luật Dân sự 2015, di chúc bằng văn bản có công chứng không bắt buộc phải có người làm chứng nếu người lập tự mình ký, điểm chỉ và có năng lực hành vi đầy đủ. Tuy nhiên, nếu người lập không thể đọc, viết hoặc ký, điểm chỉ do khuyết tật thì cần có hai người làm chứng độc lập, không thuộc diện thừa kế hay có lợi ích liên quan, chứng kiến toàn bộ quá trình.

Có thể ủy quyền cho người khác đi lập di chúc thay mình không?

Pháp luật Việt Nam không cho phép ủy quyền lập di chúc. Bản chất di chúc là hành vi đơn phương, thể hiện ý chí của cá nhân và phải do chính cá nhân đó tự mình thực hiện trước công chứng viên. Mọi hình thức nhờ người khác ký thay, trình bày hộ đều khiến di chúc vô hiệu tuyệt đối.

Nếu di chúc tại phòng công chứng bị mất thì có xin cấp lại được không?

Có. Khi mất bản gốc di chúc, người lập (khi còn sống) hoặc người thừa kế (sau khi người lập qua đời) có thể liên hệ chính phòng công chứng nơi đã lập để yêu cầu cấp bản sao văn bản công chứng. Phòng công chứng lưu trữ hồ sơ gốc vĩnh viễn theo quy định của Luật Công chứng 2024 nên việc cấp bản sao hoàn toàn khả thi, miễn là cung cấp được giấy tờ chứng minh quan hệ và mục đích sử dụng hợp pháp.

Thủ tục lập di chúc tại phòng công chứng nếu được thực hiện chuẩn xác sẽ là bằng chứng pháp lý vững chắc nhất, loại bỏ gần như mọi nguy cơ tranh chấp về sau. Mỗi chi tiết nhỏ, từ hồ sơ, năng lực hành vi đến ngôn từ trong di chúc đều cần đạt đúng quy chuẩn. Để yên tâm hơn, khách hàng có thể liên hệ ACC Hà Nội để được đồng hành trọn gói, tiết kiệm thời gian và đảm bảo tính pháp lý.