Thẩm quyền ra quyết định thi hành án hình sự là vấn đề then chốt quyết định tính hợp pháp của toàn bộ quá trình thi hành bản án. Việc xác định đúng cơ quan có thẩm quyền giúp bảo đảm quyền lợi của người bị kết án và duy trì trật tự pháp luật. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết chủ đề này cùng ACC Hà Nội.

1. Thẩm quyền ra quyết định thi hành án hình sự thuộc về ai?

Theo khoản 1 Điều 15 Luật Thi hành án hình sự 2025, Tòa án có nhiệm vụ, quyền hạn ra quyết định thi hành án. Như vậy, thẩm quyền ra quyết định thi hành án hình sự thuộc về Tòa án theo quy định của pháp luật.

Đối với thi hành án phạt tù, Điều 16 Luật Thi hành án hình sự 2025 quy định cụ thể về quyết định thi hành án phạt tù, trong đó phải ghi rõ người ra quyết định, bản án hoặc quyết định được thi hành, cơ quan có nhiệm vụ thi hành và thông tin của người bị kết án. Trường hợp người bị kết án đang tại ngoại, quyết định phải ghi rõ thời hạn 07 ngày kể từ ngày nhận được quyết định để người đó có mặt tại Công an cấp xã nơi cư trú hoặc cơ quan thi hành án hình sự cấp quân khu có nhiệm vụ thi hành.

Đối với thi hành án tử hình, Điều 72 Luật Thi hành án hình sự 2025 quy định Chánh án Tòa án đã xét xử sơ thẩm ra quyết định thi hành án tử hình.

2. Vai trò của Viện kiểm sát trong việc giám sát quyết định thi hành án hình sự

Theo khoản 2 Điều 5 Luật Thi hành án hình sự 2025, Viện kiểm sát nhân dân thực hiện chức năng kiểm sát việc tuân theo pháp luật của cơ quan, người có thẩm quyền và các chủ thể liên quan trong thi hành án hình sự. Viện kiểm sát không thay Tòa án ra quyết định thi hành án mà thực hiện chức năng kiểm sát theo thẩm quyền.

Đối với quyết định thi hành án phạt tù, khoản 2 Điều 16 quy định trong thời hạn 02 ngày làm việc kể từ ngày ra quyết định, Tòa án phải gửi quyết định cho Viện kiểm sát cùng cấp cùng các cá nhân, cơ quan có liên quan. Quy định này tạo cơ sở để Viện kiểm sát thực hiện chức năng kiểm sát quá trình thi hành án.

Xem thêm: Ai có quyền yêu cầu thi hành án dân sự? Tìm hiểu thêm

3. Hồ sơ và thủ tục liên quan đến việc ban hành quyết định thi hành án hình sự

Theo Điều 2 Luật Thi hành án hình sự 2025, một trong những căn cứ thi hành án là bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật và có quyết định thi hành. Việc ban hành quyết định phải căn cứ vào bản án, quyết định thuộc trường hợp được thi hành theo quy định pháp luật.

Đối với án phạt tù, Điều 16 Luật Thi hành án hình sự 2025 quy định nội dung của quyết định thi hành án và thời hạn gửi quyết định. Trong 02 ngày làm việc kể từ ngày ra quyết định, Tòa án phải gửi quyết định cho người chấp hành án, Viện kiểm sát cùng cấp và cơ quan thi hành án hình sự có thẩm quyền. Trường hợp người chấp hành án là người nước ngoài, quyết định còn được gửi cho Bộ Ngoại giao.

Xem thêm: Tại ngoại là gì? Tìm hiểu thêm

4. Những lưu ý quan trọng khi thực hiện quyết định thi hành án hình sự

Người bị kết án cần chú ý nội dung và thời hạn được ghi trong quyết định thi hành án. Trường hợp đang tại ngoại và phải chấp hành án phạt tù, người bị kết án phải có mặt theo thời hạn được ghi trong quyết định; theo Điều 16 Luật Thi hành án hình sự 2025, thời hạn này là 07 ngày kể từ ngày nhận được quyết định.

Bên cạnh đó, Luật Thi hành án hình sự 2025 nghiêm cấm hành vi không ra quyết định thi hành án hình sự và không thi hành quyết định trả tự do hoặc quyết định khác của cơ quan, người có thẩm quyền theo quy định tại khoản 4 Điều 7. Người có quyền, lợi ích hợp pháp bị ảnh hưởng cũng được bảo đảm quyền khiếu nại, tố cáo đối với quyết định, hành vi trái pháp luật trong thi hành án hình sự theo quy định của Luật.

5. Câu hỏi thường gặp

Thẩm quyền ra quyết định thi hành án hình sự có thể ủy quyền cho cơ quan khác không?

Theo Điều 15 Luật Thi hành án hình sự 2025, Tòa án có nhiệm vụ, quyền hạn ra quyết định thi hành án. Cơ quan thi hành án hình sự có trách nhiệm tổ chức thi hành sau khi có quyết định của Tòa án theo thẩm quyền được pháp luật quy định.

Quyết định thi hành án hình sự có thể bị khiếu nại trong thời hạn bao lâu?

Quyền khiếu nại trong thi hành án hình sự được thực hiện theo quy định của Luật Thi hành án hình sự 2025. Người khiếu nại cần xác định đúng quyết định, hành vi bị khiếu nại và thực hiện trong thời hiệu, trình tự, thẩm quyền theo quy định của Luật.

Ai chịu trách nhiệm nếu quyết định thi hành án hình sự bị sai sót?

Người, cơ quan có thẩm quyền ban hành quyết định phải chịu trách nhiệm về việc thực hiện nhiệm vụ theo quy định của pháp luật. Khi phát hiện quyết định hoặc hành vi có dấu hiệu trái pháp luật, người có quyền có thể thực hiện khiếu nại, tố cáo hoặc yêu cầu cơ quan có thẩm quyền xem xét, xử lý theo quy định.

Thẩm quyền ra quyết định thi hành án hình sự đóng vai trò then chốt trong việc bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật. Hiểu rõ quy định giúp các bên liên quan thực hiện đúng nghĩa vụ và bảo vệ quyền lợi hợp pháp. Để được tư vấn chi tiết và hỗ trợ chuyên sâu, hãy liên hệ ACC Hà Nội ngay hôm nay.