Ai có quyền yêu cầu thi hành án dân sự là vấn đề pháp lý quan trọng giúp bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người được thi hành án sau khi có bản án, quyết định có hiệu lực. Việc xác định đúng chủ thể có quyền yêu cầu không chỉ đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật mà còn góp phần duy trì trật tự xã hội. Thủ tục này đòi hỏi sự hiểu biết chính xác về quy định hiện hành để tránh sai sót không đáng có. Cùng ACC Hà Nội tìm hiểu sâu hơn về chủ đề này.

1. Ai có quyền yêu cầu thi hành án dân sự?

Theo Điều 34 Luật Thi hành án dân sự 2025, đương sự có quyền yêu cầu thi hành án, trừ các trường hợp thuộc diện cơ quan thi hành án dân sự chủ động ra quyết định theo khoản 2 Điều 33. Đương sự bao gồm người được thi hành án và người phải thi hành án theo khoản 1 Điều 3 Luật này. Ngoài ra, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia có quyền yêu cầu thi hành án theo quy định của Luật Cạnh tranh.

Người được thi hành án là cơ quan, tổ chức, cá nhân được hưởng quyền, lợi ích trong bản án, quyết định. Người được thi hành án có thể trực tiếp thực hiện quyền yêu cầu hoặc ủy quyền cho người khác theo quy định. Luật Thi hành án dân sự 2025 cũng ghi nhận quyền chuyển giao quyền được thi hành án cho người khác và ủy quyền cho người khác thực hiện quyền, nghĩa vụ của mình tại khoản 1 Điều 6.

2. Các trường hợp cụ thể về quyền yêu cầu thi hành án dân sự

Quyền yêu cầu thi hành án được thực hiện đối với những phần bản án, quyết định không thuộc trường hợp cơ quan thi hành án dân sự chủ động ra quyết định. Theo khoản 2 Điều 33 Luật Thi hành án dân sự 2025, cơ quan thi hành án chủ động ra quyết định đối với các khoản như hình phạt tiền, truy thu tiền, án phí, trả lại tiền hoặc tài sản cho đương sự, tịch thu sung vào ngân sách nhà nước và một số trường hợp khác theo quy định.

Đối với các nghĩa vụ còn lại thuộc diện thi hành theo yêu cầu, đương sự có quyền yêu cầu cơ quan thi hành án dân sự tổ chức thi hành. Việc yêu cầu có thể được thực hiện trên môi trường số, trực tiếp, bằng lời nói hoặc qua đường bưu điện theo khoản 1 Điều 34 Luật Thi hành án dân sự 2025.

Xem thêm: Quy định về cơ quan quản lý thi hành án hình sự

3. Quyền và nghĩa vụ của người yêu cầu thi hành án dân sự

Người được thi hành án có quyền lựa chọn cơ quan thi hành án dân sự hoặc văn phòng thi hành án dân sự để yêu cầu thi hành án theo quy định; xác minh và cung cấp thông tin về điều kiện thi hành án của người phải thi hành án; yêu cầu áp dụng biện pháp bảo đảm, cưỡng chế và khiếu nại, tố cáo về thi hành án. Đây là những quyền được ghi nhận tại khoản 1 Điều 6 Luật Thi hành án dân sự 2025.

Bên cạnh đó, người được thi hành án có nghĩa vụ chấp hành bản án, quyết định, thực hiện các yêu cầu của cơ quan thi hành án và cung cấp thông tin theo quy định. Người yêu cầu cũng cần cung cấp đầy đủ bản án, quyết định và tài liệu liên quan để cơ quan thi hành án có căn cứ xem xét.

Xem thêm: Cách tính lãi suất chậm thi hành án

4. Những lưu ý quan trọng khi yêu cầu thi hành án dân sự

Người yêu cầu cần chú ý thời hiệu yêu cầu thi hành án là 05 năm kể từ ngày bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật hoặc kể từ ngày nghĩa vụ đến hạn. Trường hợp không thể yêu cầu đúng thời hạn do tình trạng khẩn cấp, trở ngại khách quan hoặc sự kiện bất khả kháng thì khoảng thời gian này không tính vào thời hiệu theo khoản 2 Điều 34 Luật Thi hành án dân sự 2025.

Khi tiếp nhận yêu cầu, cơ quan thi hành án dân sự kiểm tra nội dung và tài liệu kèm theo. Nếu đủ điều kiện, Thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự ra quyết định thi hành án trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận được yêu cầu và bản án, quyết định. Trường hợp người yêu cầu không có quyền, yêu cầu không phù hợp với bản án, quyết định, hết thời hiệu hoặc thuộc trường hợp luật định khác thì cơ quan thi hành án có thể từ chối và phải thông báo trong thời hạn 05 ngày làm việc.

5. Câu hỏi thường gặp

Ai được coi là người được thi hành án trong vụ việc dân sự?

Người được thi hành án là cơ quan, tổ chức, cá nhân được hưởng quyền, lợi ích trong bản án, quyết định được thi hành theo khoản 2 Điều 3 Luật Thi hành án dân sự 2025. Chủ thể này có quyền yêu cầu thi hành án đối với phần nghĩa vụ thuộc diện thi hành theo yêu cầu.

Thời hạn yêu cầu thi hành án dân sự là bao lâu?

Theo khoản 2 Điều 34 Luật Thi hành án dân sự 2025, thời hiệu yêu cầu thi hành án là 05 năm kể từ ngày bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật hoặc kể từ ngày nghĩa vụ đến hạn. Trường hợp có tình trạng khẩn cấp, trở ngại khách quan hoặc sự kiện bất khả kháng thì thời gian tương ứng không tính vào thời hiệu.

Có thể ủy quyền cho người khác yêu cầu thi hành án không?

Có. Khoản 1 Điều 6 Luật Thi hành án dân sự 2025 ghi nhận người được thi hành án có quyền ủy quyền cho người khác thực hiện quyền, nghĩa vụ của mình. Vì vậy, người được thi hành án có thể ủy quyền cho người khác thực hiện thủ tục yêu cầu thi hành án theo quy định.

Ai có quyền yêu cầu thi hành án dân sự là nội dung pháp lý cần được hiểu rõ để bảo vệ quyền lợi kịp thời. Nếu bạn đang gặp khó khăn trong việc xác định quyền yêu cầu hoặc chuẩn bị hồ sơ, hãy liên hệ ACC Hà Nội để được hỗ trợ chi tiết và chuyên nghiệp.