Khiếu nại là quyền cơ bản của công dân khi quyền và lợi ích hợp pháp bị xâm phạm. Việc nắm rõ thủ tục này giúp người dân bảo vệ mình hiệu quả trước các quyết định hành chính sai trái. Thủ tục khiếu nại được quy định chặt chẽ nhằm đảm bảo tính công bằng và minh bạch trong giải quyết tranh chấp. Cùng ACC Hà Nội tìm hiểu chi tiết qua bài viết sau.

1. Khiếu nại là gì?

Theo khoản 1 Điều 2 Luật Khiếu nại 2011, khiếu nại là việc công dân, cơ quan, tổ chức hoặc cán bộ, công chức theo thủ tục luật định đề nghị cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền xem xét lại quyết định hành chính, hành vi hành chính khi cho rằng quyết định, hành vi đó trái pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình.

Ngoài quyết định hành chính, hành vi hành chính, Luật Khiếu nại 2011 còn quy định quyền khiếu nại đối với quyết định kỷ luật cán bộ, công chức khi người bị kỷ luật cho rằng quyết định không đúng quy định.

Mục đích của khiếu nại là yêu cầu cơ quan có thẩm quyền kiểm tra, xem xét và khắc phục sai sót nếu có căn cứ. Đây là cơ chế pháp lý giúp cá nhân, tổ chức bảo vệ quyền lợi trong quan hệ với cơ quan nhà nước.

2. Các hình thức khiếu nại

Theo Điều 8 Luật Khiếu nại 2011, người dân có thể thực hiện khiếu nại bằng đơn hoặc trình bày trực tiếp.

Đối với khiếu nại bằng đơn, người khiếu nại cần ghi rõ họ tên, địa chỉ, nội dung, lý do khiếu nại, yêu cầu giải quyết và các tài liệu liên quan. Trường hợp khiếu nại trực tiếp, cơ quan tiếp nhận có trách nhiệm ghi nhận nội dung và hướng dẫn thực hiện theo quy định.

Người khiếu nại có thể tự mình thực hiện quyền khiếu nại hoặc thông qua người đại diện, luật sư, trợ giúp viên pháp lý hoặc người khác. Trường hợp ủy quyền, văn bản ủy quyền phải được lập theo quy định; theo Nghị định 155/2026/NĐ-CP, văn bản này phải được công chứng hoặc chứng thực để làm căn cứ thực hiện khiếu nại.

Xem thêm: Cách lập mẫu đơn khiếu nại viết tay

3. Quy trình thực hiện khiếu nại

Bước 1: Chuẩn bị nội dung khiếu nại

Người khiếu nại cần xác định rõ quyết định hành chính, hành vi hành chính hoặc quyết định kỷ luật bị khiếu nại, đồng thời chuẩn bị tài liệu chứng minh quyền lợi bị ảnh hưởng.

Bước 2: Gửi khiếu nại đến cơ quan có thẩm quyền

Đơn khiếu nại được gửi đến người đã ban hành quyết định, người có hành vi bị khiếu nại hoặc chủ thể có thẩm quyền giải quyết theo Luật Khiếu nại 2011. Nếu không đồng ý với kết quả giải quyết lần đầu hoặc quá thời hạn mà chưa được giải quyết, người khiếu nại có thể thực hiện khiếu nại lần hai hoặc khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa án.

Bước 3: Thụ lý và giải quyết khiếu nại

Cơ quan có thẩm quyền tiến hành xác minh, thu thập tài liệu, tổ chức đối thoại khi cần thiết và ban hành quyết định giải quyết khiếu nại theo quy định.

Xem thêm: Người bị khiếu nại là gì? Giải đáp

4. Thời hạn giải quyết khiếu nại

Theo Luật Khiếu nại 2011, thời hạn giải quyết khiếu nại được xác định theo từng cấp.

Đối với khiếu nại lần đầu, thời hạn giải quyết không quá 30 ngày kể từ ngày thụ lý; vụ việc phức tạp có thể kéo dài nhưng không quá 45 ngày.

Đối với khiếu nại lần hai, thời hạn giải quyết không quá 45 ngày; trường hợp phức tạp có thể kéo dài nhưng không quá 60 ngày.

Thời hiệu thực hiện quyền khiếu nại là 90 ngày kể từ ngày nhận được quyết định hành chính hoặc biết được hành vi hành chính. Trường hợp có trở ngại khách quan, sự kiện bất khả kháng thì thời gian này được xem xét theo quy định pháp luật.

Người khiếu nại lần hai phải thực hiện quyền khiếu nại trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày nhận được quyết định giải quyết lần đầu hoặc kể từ ngày hết thời hạn giải quyết lần đầu mà không được giải quyết. Đối với vùng sâu, vùng xa, đi lại khó khăn thì thời hạn là 45 ngày.

Theo Nghị định 155/2026/NĐ-CP, nếu quá trình giải quyết phát sinh trở ngại khách quan hoặc sự kiện bất khả kháng, người có thẩm quyền có thể quyết định tạm đình chỉ giải quyết khiếu nại. Thời gian tạm đình chỉ không được tính vào thời hạn giải quyết khiếu nại.

5. Câu hỏi thường gặp

Khiếu nại có thể thực hiện qua hình thức nào?

Người dân có thể thực hiện khiếu nại bằng đơn hoặc trình bày trực tiếp tại cơ quan có thẩm quyền. Nếu ủy quyền cho người khác thực hiện khiếu nại, văn bản ủy quyền phải đáp ứng điều kiện theo quy định pháp luật, trong đó có yêu cầu công chứng hoặc chứng thực theo hướng dẫn hiện hành.

Thời hạn khiếu nại là bao lâu?

Thời hiệu thực hiện quyền khiếu nại là 90 ngày kể từ ngày nhận được quyết định hành chính hoặc biết được hành vi hành chính. Đối với khiếu nại lần hai, thời hạn thực hiện là 30 ngày, hoặc 45 ngày đối với vùng sâu, vùng xa, đi lại khó khăn.

Kết quả khiếu nại có thể bị khiếu nại tiếp không?

Nếu không đồng ý với quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu hoặc hết thời hạn mà chưa được giải quyết, người khiếu nại có quyền thực hiện khiếu nại lần hai theo quy định. Ngoài ra, trong trường hợp phù hợp, người khiếu nại có thể khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa án.

Khiếu nại là công cụ quan trọng để bảo vệ quyền lợi hợp pháp. Nếu bạn đang gặp khó khăn trong quá trình thực hiện thủ tục, hãy liên hệ ACC Hà Nội để được hỗ trợ chi tiết và chuyên nghiệp.