Trường hợp không được ủy quyền quyết toán thuế TNCN là vấn đề pháp lý quan trọng mà người nộp thuế thu nhập cá nhân cần nắm rõ để thực hiện đúng nghĩa vụ thuế. Việc ủy quyền không đúng quy định có thể dẫn đến sai sót, bị xử phạt hoặc mất quyền lợi hoàn thuế. Cùng ACC Hà Nội tìm hiểu chi tiết các trường hợp cụ thể theo quy định hiện hành.

1. Trường hợp không được ủy quyền quyết toán thuế TNCN theo quy định

Theo quy định về quyết toán thuế TNCN hiện hành, cá nhân không đáp ứng điều kiện ủy quyền tại Điều 51 Nghị định 253/2026/NĐ-CP thì phải trực tiếp quyết toán với cơ quan thuế. Một số trường hợp thường gặp gồm cá nhân có thu nhập từ tiền lương, tiền công tại nhiều tổ chức nhưng không đáp ứng điều kiện được ủy quyền; cá nhân có thu nhập từ hoạt động kinh doanh hoặc các khoản thu nhập khác thuộc trường hợp phải trực tiếp khai, quyết toán thuế theo quy định.

Cá nhân có thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản, chuyển nhượng vốn, chứng khoán, thừa kế, quà tặng không vì những khoản thu nhập này mà thực hiện ủy quyền quyết toán thuế TNCN cho tổ chức chi trả tiền lương, tiền công. Nghĩa vụ thuế đối với từng khoản thu nhập được xác định và thực hiện theo quy định riêng của pháp luật thuế.

Ngoài ra, cá nhân thuộc trường hợp phải trực tiếp quyết toán do có yêu cầu giảm trừ các khoản đóng góp từ thiện, nhân đạo, khuyến học; yêu cầu giảm thuế do thiên tai, hỏa hoạn, tai nạn, bệnh hiểm nghèo; hoặc có số thuế nộp thừa đề nghị hoàn cũng không thuộc trường hợp ủy quyền quyết toán cho tổ chức chi trả thu nhập. Việc xác định trường hợp không được ủy quyền phải căn cứ vào điều kiện cụ thể của từng cá nhân.

2. Các quy định chi tiết về điều kiện ủy quyền

Theo khoản 2 Điều 51 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, cá nhân có thu nhập từ tiền lương, tiền công được ủy quyền quyết toán cho tổ chức trả thu nhập khi đáp ứng điều kiện theo quy định, trong đó có trường hợp chỉ có thu nhập từ tiền lương, tiền công theo hợp đồng lao động từ 03 tháng trở lên tại một tổ chức và thực tế đang làm việc tại tổ chức đó vào thời điểm quyết toán. Quy định mới cũng có trường hợp cá nhân có thêm thu nhập khác nhưng khoản thu nhập này đáp ứng điều kiện về mức thu nhập và đã được khấu trừ thuế theo quy định.

Do đó, không phải cứ có thu nhập tại hai nơi là tuyệt đối không được ủy quyền. Cá nhân có thêm thu nhập từ nơi khác vẫn cần đối chiếu điều kiện cụ thể tại Điều 51 Nghị định 253/2026/NĐ-CP để xác định có thuộc trường hợp được ủy quyền hay không.

Trường hợp cá nhân không đáp ứng các điều kiện ủy quyền hoặc có nhu cầu tự thực hiện các quyền về quyết toán thuế như đề nghị hoàn thuế thì phải trực tiếp quyết toán với cơ quan thuế theo quy định.

Xem thêm: Hướng dẫn quyết toán thuế TNCN khi sáp nhập

3. Hậu quả khi ủy quyền không đúng quy định

Cá nhân cần kiểm tra điều kiện trước khi lập giấy ủy quyền quyết toán thuế. Trường hợp ủy quyền khi không đáp ứng điều kiện, hồ sơ quyết toán có thể phải được điều chỉnh để cá nhân thực hiện trực tiếp nghĩa vụ quyết toán với cơ quan thuế.

Nếu việc khai thuế dẫn đến thiếu số tiền thuế phải nộp hoặc chậm nộp thuế, cá nhân có thể phải nộp đủ số thuế còn thiếu và tiền chậm nộp; tùy hành vi và mức độ vi phạm còn có thể bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định về quản lý thuế. Việc xử phạt trong năm 2026 được thực hiện theo quy định hiện hành, trong đó Nghị định 310/2025/NĐ-CP đã sửa đổi, bổ sung một số quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thuế và hóa đơn.

Xem thêm: Hướng dẫn cách làm tờ khai quyết toán thuế TNCN

4. Cách xử lý khi thuộc trường hợp không được ủy quyền

Cá nhân thuộc trường hợp không được ủy quyền cần trực tiếp thực hiện quyết toán thuế với cơ quan thuế theo quy định. Hồ sơ quyết toán thuế TNCN từ tiền lương, tiền công được thực hiện theo mẫu tờ khai và các tài liệu liên quan do pháp luật thuế hiện hành quy định, trong đó có chứng từ khấu trừ thuế và giấy tờ chứng minh các khoản giảm trừ nếu phát sinh.

Cá nhân có thể thực hiện nộp hồ sơ bằng phương thức điện tử hoặc phương thức khác theo quy định quản lý thuế. Thời hạn nộp hồ sơ quyết toán thuế TNCN đối với cá nhân trực tiếp quyết toán là ngày cuối cùng của tháng thứ 04 kể từ ngày kết thúc năm dương lịch. Cá nhân cần tổng hợp đầy đủ các khoản thu nhập, số thuế đã khấu trừ và các khoản giảm trừ trước khi thực hiện quyết toán.

5. Câu hỏi thường gặp

Cá nhân có thu nhập từ hai công ty trở lên có được ủy quyền quyết toán thuế không?

Cá nhân có thu nhập từ hai nơi không đương nhiên bị loại khỏi hình thức ủy quyền. Nếu có thêm thu nhập tại nơi khác, cá nhân cần đối chiếu điều kiện tại Điều 51 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, đặc biệt về mức thu nhập bình quân tháng và việc đã khấu trừ thuế. Nếu không đáp ứng điều kiện ủy quyền thì phải trực tiếp quyết toán với cơ quan thuế.

Người có thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản có ủy quyền được không?

Thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản được xác định nghĩa vụ thuế theo quy định riêng đối với hoạt động chuyển nhượng và không thuộc trường hợp để cá nhân ủy quyền cho tổ chức chi trả tiền lương, tiền công quyết toán thay. Cá nhân thực hiện khai và nộp thuế đối với giao dịch chuyển nhượng theo quy định pháp luật thuế.

Cá nhân muốn hoàn thuế có được ủy quyền quyết toán không?

Cá nhân có số thuế nộp thừa và có yêu cầu hoàn thuế phải trực tiếp quyết toán với cơ quan thuế, không thuộc trường hợp ủy quyền quyết toán cho tổ chức chi trả thu nhập. Cá nhân cần chuẩn bị hồ sơ quyết toán và hồ sơ đề nghị hoàn thuế theo quy định hiện hành để thực hiện quyền hoàn số thuế nộp thừa.

Trường hợp không được ủy quyền quyết toán thuế TNCN cần được xác định chính xác ngay từ đầu để tránh rủi ro pháp lý. Việc nắm rõ các quy định giúp cá nhân thực hiện nghĩa vụ thuế đúng hạn và bảo vệ quyền lợi hợp pháp. Nếu bạn đang gặp khó khăn trong việc xác định trường hợp của mình hoặc cần hỗ trợ chuẩn bị hồ sơ, hãy liên hệ ACC Hà Nội để được tư vấn chi tiết và kịp thời.