Thuế lũy tiến là hình thức thuế được áp dụng phổ biến trong hệ thống thuế thu nhập cá nhân nhằm đảm bảo tính công bằng xã hội, khi người có thu nhập cao hơn phải đóng thuế với mức tỷ lệ cao hơn. Hiểu rõ về thuế lũy tiến giúp cá nhân, doanh nghiệp nắm bắt nghĩa vụ tài chính và tối ưu hóa kế hoạch thu nhập. Việc nắm bắt quy định mới nhất theo pháp luật hiện hành càng trở nên cần thiết trong bối cảnh kinh tế thay đổi nhanh chóng. Cùng ACC Hà Nội tìm hiểu sâu hơn về chủ đề này.

1. Thuế lũy tiến là gì? Tìm hiểu chi tiết

Thuế lũy tiến là phương pháp tính thuế theo đó mức thuế suất tăng dần theo từng bậc thu nhập. Thu nhập càng cao thì tỷ lệ thuế áp dụng cho phần thu nhập vượt bậc càng lớn. Theo Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025, thuế lũy tiến được áp dụng trực tiếp cho thu nhập từ tiền lương, tiền công và một số khoản thu nhập khác chịu thuế.

Cơ chế này giúp Nhà nước thu được nguồn lực lớn hơn từ nhóm đối tượng có khả năng đóng góp cao, đồng thời giảm gánh nặng cho người có thu nhập thấp. Việc áp dụng thuế lũy tiến còn góp phần điều tiết phân phối thu nhập, hạn chế khoảng cách giàu nghèo trong xã hội. Nhiều quốc gia trên thế giới đều sử dụng mô hình này vì tính hiệu quả trong việc cân bằng ngân sách và hỗ trợ các chính sách an sinh xã hội.

2. Đặc điểm và nguyên tắc hoạt động của thuế lũy tiến

Thuế lũy tiến có đặc điểm nổi bật là chia thu nhập thành các bậc khác nhau, mỗi bậc tương ứng với một mức thuế suất riêng. Nguyên tắc cơ bản là phần thu nhập nằm trong bậc thấp chịu thuế suất thấp, còn phần thu nhập vượt bậc cao hơn sẽ chịu thuế suất cao hơn. Theo Nghị định 253/2026/NĐ-CP, các bậc thuế được quy định cụ thể và được điều chỉnh định kỳ để phù hợp với tình hình kinh tế.

Thuế lũy tiến hoạt động trên cơ sở tính thuế riêng cho từng phần thu nhập, tránh việc áp dụng một mức thuế suất duy nhất cho toàn bộ thu nhập. Điều này tạo ra sự khác biệt rõ rệt so với thuế tỷ lệ hoặc thuế lũy thoái. Ngoài ra, thuế lũy tiến còn được thiết kế để tự động điều chỉnh theo mức thu nhập thực tế của từng cá nhân, đảm bảo tính linh hoạt và công bằng.

Xem thêm: Thuế thu nhập cá nhân cho người nước ngoài được tính như thế nào?

3. Biểu thuế lũy tiến theo Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025

Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 quy định biểu thuế lũy tiến gồm nhiều bậc với thuế suất tăng dần từ thấp đến cao. Các bậc thuế được xác định dựa trên mức thu nhập tính thuế hàng tháng hoặc hàng năm. Thông tư 87/2026/TT-BTC hướng dẫn chi tiết cách xác định thu nhập tính thuế và áp dụng đúng từng bậc. Ví dụ, phần thu nhập nằm trong bậc đầu tiên chịu thuế suất thấp nhất, trong khi phần thu nhập vượt qua các bậc sau chịu thuế suất cao hơn tương ứng.

Việc phân chia bậc thuế giúp người nộp thuế dễ dàng tính toán nghĩa vụ của mình. Biểu thuế này được xây dựng nhằm khuyến khích người lao động tăng thu nhập mà vẫn đảm bảo đóng góp hợp lý cho ngân sách nhà nước. Các quy định trong Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 cũng quy định rõ các khoản giảm trừ gia cảnh và các khoản được trừ khác trước khi áp dụng biểu thuế lũy tiến.

Xem thêm: Công ty không cấp chứng từ khấu trừ thuế TNCN thì xử lý như thế nào?

4. Hướng dẫn tính thuế lũy tiến theo Nghị định 253/2026/NĐ-CP

Nghị định 253/2026/NĐ-CP quy định chi tiết quy trình tính thuế lũy tiến đối với thu nhập chịu thuế. Đầu tiên, người nộp thuế xác định tổng thu nhập chịu thuế trong kỳ. Tiếp theo, trừ các khoản giảm trừ theo quy định để ra thu nhập tính thuế. Sau đó, phân chia thu nhập tính thuế vào từng bậc tương ứng và nhân với thuế suất của bậc đó. Cuối cùng, cộng các khoản thuế tính được ở từng bậc để ra số thuế phải nộp.

Thông tư 87/2026/TT-BTC bổ sung hướng dẫn về cách khai thuế và nộp thuế điện tử để thuận tiện cho người nộp thuế. Việc tuân thủ đúng quy trình này giúp tránh sai sót và các khoản phạt không đáng có. Các doanh nghiệp khấu trừ thuế tại nguồn cũng phải áp dụng đúng biểu thuế lũy tiến khi tính thuế cho người lao động.

5. Câu hỏi thường gặp

Thuế lũy tiến áp dụng cho những loại thu nhập nào?

Thuế lũy tiến chủ yếu áp dụng cho thu nhập từ tiền lương, tiền công và các khoản thu nhập chịu thuế khác theo Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025. Các khoản thu nhập từ kinh doanh hoặc chuyển nhượng vốn có thể áp dụng thuế suất khác tùy trường hợp cụ thể.

Làm thế nào để tính chính xác số thuế phải nộp theo biểu lũy tiến?

Người nộp thuế cần xác định thu nhập tính thuế sau khi trừ các khoản giảm trừ, sau đó phân chia vào từng bậc thuế theo quy định tại Nghị định 253/2026/NĐ-CP và tính thuế riêng cho từng phần thu nhập.

Có được điều chỉnh biểu thuế lũy tiến theo thời gian không?

Biểu thuế lũy tiến có thể được điều chỉnh định kỳ theo tình hình kinh tế và được quy định cụ thể trong các văn bản hướng dẫn như Thông tư 87/2026/TT-BTC để đảm bảo phù hợp với thực tế.

Thuế lũy tiến đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo công bằng xã hội thông qua hệ thống thuế. Để được tư vấn chi tiết và hỗ trợ chuyên nghiệp, hãy liên hệ ACC Hà Nội ngay hôm nay.