Thời hạn xoá án tích luật mới là vấn đề được nhiều cá nhân quan tâm khi muốn xóa bỏ “vết nhơ” trong lý lịch tư pháp để tái hòa nhập cộng đồng và thuận lợi trong công việc. Việc nắm rõ các quy định mới nhất giúp bạn chủ động bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình. Hãy cùng ACC Hà Nội tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

1. Quy định về thời hạn xoá án tích Luật mới

Theo Bộ luật Hình sự 2015, được sửa đổi, bổ sung năm 2017, án tích là hậu quả pháp lý của việc bị kết án và được ghi nhận trong lý lịch tư pháp. Xóa án tích là chế định nhằm tạo điều kiện cho người bị kết án tái hòa nhập cộng đồng. Thời hạn xoá án tích luật mới được quy định tại Điều 70, Điều 71, Điều 72 và Điều 107 Bộ luật Hình sự, tùy thuộc vào loại tội phạm, hình phạt và trường hợp cụ thể.

Pháp luật quy định các trường hợp gồm: đương nhiên được xóa án tích; xóa án tích theo quyết định của Tòa án; xóa án tích trong trường hợp đặc biệt; và xóa án tích đối với người dưới 18 tuổi. Thời hạn được tính từ khi chấp hành xong hình phạt chính, hết thời gian thử thách án treo hoặc từ khi hết thời hiệu thi hành bản án, tùy trường hợp. Người bị kết án còn phải đáp ứng điều kiện về việc chấp hành hình phạt bổ sung, các quyết định khác của bản án và không thực hiện hành vi phạm tội mới trong thời hạn luật định.

2. Các trường hợp được đương nhiên xoá án tích

Đương nhiên xóa án tích là trường hợp người bị kết án được xóa án tích khi đáp ứng đủ điều kiện luật định mà không cần Tòa án ra quyết định. Theo Điều 70 Bộ luật Hình sự, cơ chế này áp dụng đối với người bị kết án không thuộc các tội quy định tại Chương XIII và Chương XXVI của Bộ luật này.

Thời hạn đương nhiên được xóa án tích được quy định như sau:

• 01 năm đối với trường hợp bị phạt cảnh cáo, phạt tiền, cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù nhưng được hưởng án treo.
• 02 năm đối với trường hợp bị phạt tù đến 05 năm.
• 03 năm đối với trường hợp bị phạt tù từ trên 05 năm đến 15 năm.
• 05 năm đối với trường hợp bị phạt tù trên 15 năm, tù chung thân hoặc tử hình nhưng đã được giảm án.

Trong thời hạn nêu trên, người bị kết án phải chấp hành xong hình phạt bổ sung và các quyết định khác của bản án, đồng thời không thực hiện hành vi phạm tội mới. Trường hợp hình phạt bổ sung như quản chế, cấm cư trú, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc tước một số quyền công dân có thời hạn dài hơn thời hạn xóa án tích thì thời điểm được xóa án tích được xác định khi chấp hành xong hình phạt bổ sung đó.

Nếu người bị kết án chưa được xóa án tích mà thực hiện hành vi phạm tội mới và bị kết án bằng bản án có hiệu lực pháp luật, thời hạn xóa án tích đối với bản án trước được tính lại theo quy định tại Điều 73 Bộ luật Hình sự.

3. Xoá án tích theo quyết định của Tòa án

Xóa án tích theo quyết định của Tòa án áp dụng đối với người bị kết án về các tội quy định tại Chương XIII và Chương XXVI Bộ luật Hình sự, gồm các tội xâm phạm an ninh quốc gia và các tội phá hoại hòa bình, chống loài người, tội phạm chiến tranh.

Theo Điều 71 Bộ luật Hình sự, người bị kết án có thể được Tòa án quyết định xóa án tích nếu đã chấp hành xong hình phạt chính hoặc hết thời gian thử thách án treo, chấp hành xong hình phạt bổ sung và các quyết định khác của bản án, đồng thời không thực hiện hành vi phạm tội mới trong thời hạn sau:

• 01 năm đối với trường hợp bị phạt cảnh cáo, cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù nhưng được hưởng án treo.
• 03 năm đối với trường hợp bị phạt tù đến 05 năm.
• 05 năm đối với trường hợp bị phạt tù từ trên 05 năm đến 15 năm.
• 07 năm đối với trường hợp bị phạt tù trên 15 năm, tù chung thân hoặc tử hình nhưng đã được giảm án.

Khi xem xét, Tòa án căn cứ vào tính chất của tội phạm, thái độ chấp hành pháp luật, thái độ lao động và các điều kiện luật định. Người bị kết án cần có đơn gửi Tòa án đã xét xử sơ thẩm vụ án, kèm nhận xét của UBND cấp xã nơi cư trú hoặc cơ quan, tổ chức nơi làm việc, học tập.

Trường hợp đơn xin xóa án tích bị bác, người bị kết án có thể nộp lại sau 01 năm kể từ ngày bị bác đơn lần đầu; nếu bị bác từ lần thứ hai trở đi thì phải chờ 02 năm.

Ngoài ra, Điều 72 Bộ luật Hình sự quy định trường hợp xóa án tích đặc biệt. Theo đó, người bị kết án có biểu hiện tiến bộ rõ rệt, đã lập công và được cơ quan, tổ chức nơi công tác hoặc chính quyền địa phương nơi cư trú đề nghị thì có thể được Tòa án quyết định xóa án tích khi đã bảo đảm ít nhất một phần ba thời hạn quy định tại khoản 2 Điều 70 hoặc khoản 2 Điều 71.

Xem thêm tại đây: Xóa án tích ở đâu? Chi tiết

4. Thủ tục xin xoá án tích theo quy định mới

Thủ tục xóa án tích được thực hiện theo Điều 369 Bộ luật Tố tụng hình sự. Tùy trường hợp, việc xóa án tích do cơ quan quản lý cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp thực hiện hoặc do Tòa án quyết định.

Bước 1: Xác định trường hợp và chuẩn bị hồ sơ

Người có yêu cầu cần xác định mình thuộc trường hợp đương nhiên được xóa án tích hay trường hợp phải có quyết định của Tòa án.

Đối với trường hợp đương nhiên được xóa án tích, người yêu cầu thực hiện thủ tục đề nghị cấp Phiếu lý lịch tư pháp để xác nhận tình trạng án tích. Đối với trường hợp cần Tòa án quyết định, người bị kết án chuẩn bị đơn xin xóa án tích và nhận xét của UBND cấp xã nơi cư trú hoặc cơ quan, tổ chức nơi làm việc, học tập. Tùy vụ việc, cần chuẩn bị thêm tài liệu chứng minh đã chấp hành xong hình phạt chính, hình phạt bổ sung và các nghĩa vụ khác theo bản án.

Bước 2: Nộp yêu cầu đến cơ quan có thẩm quyền

Đối với trường hợp đương nhiên được xóa án tích, người yêu cầu gửi đề nghị cấp Phiếu lý lịch tư pháp đến cơ quan có thẩm quyền quản lý cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp.

Đối với trường hợp xóa án tích theo quyết định của Tòa án, người bị kết án gửi đơn đến Tòa án đã xét xử sơ thẩm vụ án. Tòa án tiếp nhận và chuyển tài liệu cho Viện kiểm sát cùng cấp để xem xét theo trình tự luật định.

Bước 3: Cơ quan có thẩm quyền xem xét và giải quyết

Theo khoản 1 Điều 369 Bộ luật Tố tụng hình sự, trong thời hạn 05 ngày kể từ ngày nhận được yêu cầu của người đương nhiên được xóa án tích, nếu xác định người đó đủ điều kiện thì cơ quan quản lý cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp cấp Phiếu lý lịch tư pháp ghi nhận tình trạng không có án tích.

Đối với trường hợp Tòa án quyết định xóa án tích, Tòa án đã xét xử sơ thẩm chuyển tài liệu cho Viện kiểm sát cùng cấp trong 03 ngày kể từ khi nhận đơn. Viện kiểm sát có 05 ngày để có ý kiến bằng văn bản và chuyển lại tài liệu. Nếu đủ điều kiện, Chánh án Tòa án ra quyết định trong 05 ngày kể từ khi nhận lại tài liệu; quyết định được gửi đến các cơ quan, cá nhân theo quy định tại Điều 369 Bộ luật Tố tụng hình sự.

5. Câu hỏi thường gặp

Thời hạn xoá án tích đối với người dưới 18 tuổi được quy định như thế nào?

Theo Điều 107 Bộ luật Hình sự, người dưới 18 tuổi thuộc một số trường hợp được coi là không có án tích, gồm người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi bị kết án; người từ đủ 16 đến dưới 18 tuổi bị kết án về tội ít nghiêm trọng, nghiêm trọng hoặc rất nghiêm trọng do vô ý; và người bị áp dụng biện pháp tư pháp giáo dục tại trường giáo dưỡng.

Đối với người từ đủ 16 đến dưới 18 tuổi bị kết án về tội rất nghiêm trọng do cố ý hoặc tội đặc biệt nghiêm trọng, thời hạn đương nhiên xóa án tích lần lượt là 06 tháng, 01 năm, 02 năm hoặc 03 năm, tùy hình phạt được áp dụng.

Người bị kết án có thể xin xoá án tích trước thời hạn không?

Người bị kết án có thể được xem xét xóa án tích trong trường hợp đặc biệt theo Điều 72 Bộ luật Hình sự nếu có biểu hiện tiến bộ rõ rệt, đã lập công, được cơ quan, tổ chức hoặc chính quyền địa phương đề nghị và đã bảo đảm ít nhất một phần ba thời hạn luật định. Đây là trường hợp do Tòa án xem xét, quyết định; không áp dụng tự động cho mọi người bị kết án.

Phiếu lý lịch tư pháp sau khi xoá án tích có còn ghi nhận án tích không?

Theo quy định về nội dung Phiếu lý lịch tư pháp, Phiếu số 1 ghi “Không có án tích” đối với người đã được xóa án tích. Phiếu số 2 vẫn thể hiện đầy đủ thông tin về án tích đã được xóa và thời điểm xóa án tích.

Thời hạn xoá án tích luật mới là vấn đề pháp lý quan trọng mà người dân cần nắm rõ để bảo vệ quyền lợi của mình. Việc hiểu đúng các quy định về thời hạn, điều kiện và thủ tục xoá án tích giúp quá trình thực hiện diễn ra thuận lợi và nhanh chóng. Nếu bạn cần hỗ trợ pháp lý chi tiết về vấn đề này, hãy liên hệ ACC Hà Nội để được tư vấn và hướng dẫn cụ thể, đảm bảo quyền lợi tốt nhất cho bạn.