Quy định về thẩm quyền điều chỉnh địa giới hành chính cấp xã

Việc điều chỉnh địa giới hành chính là một công việc quan trọng nhằm phù hợp với sự phát triển kinh tế, xã hội và dân cư của các địa phương. Đặc biệt, thẩm quyền điều chỉnh địa giới hành chính cấp xã là vấn đề được rất nhiều người quan tâm. Quy định về thẩm quyền điều chỉnh địa giới hành chính cấp xã không chỉ ảnh hưởng đến việc phân chia và sắp xếp lại các đơn vị hành chính mà còn tác động trực tiếp đến quyền lợi của người dân. Trong bài viết này, ACC Hà Nội sẽ cung cấp thông tin chi tiết về thẩm quyền điều chỉnh địa giới hành chính cấp xã, những quy định liên quan và các thủ tục thực hiện theo quy định mới nhất năm 2025

Bố cục bài viết

1. Khái niệm về điều chỉnh địa giới hành chính cấp xã

1.1. Điều chỉnh địa giới hành chính là gì?

Thẩm quyền điều chỉnh địa giới hành chính cấp xã liên quan đến quá trình thay đổi phạm vi, ranh giới của các đơn vị hành chính như xã, phường, thị trấn nhằm tạo sự phù hợp với các yếu tố thay đổi như dân số, tình hình phát triển kinh tế, xã hội, và nhu cầu quản lý của chính quyền. Theo Nghị quyết số 76/2025/UBTVQH15 có hiệu lực từ ngày 15/04/2025, việc điều chỉnh địa giới cấp xã nhằm tối ưu hóa quản lý hành chính và phát triển bền vững.

1.2. Điều chỉnh địa giới hành chính cấp xã có ảnh hưởng gì?

Việc điều chỉnh địa giới hành chính cấp xã ảnh hưởng sâu rộng đến quản lý và phát triển khu vực, bao gồm:

Tăng/giảm dân số: Chia tách hoặc nhập xã có thể thay đổi mật độ dân cư, đặc biệt sau các đợt sáp nhập lớn từ ngày 01/07/2025.
Phân bổ nguồn lực: Chính quyền phân bổ lại ngân sách, dịch vụ công cộng, và cơ sở hạ tầng theo địa giới mới.
Thay đổi quyền lợi của người dân: Quy định mới từ Nghị định 70/2025/NĐ-CP đảm bảo quyền lợi về thuế, đất đai, và dịch vụ công cho người dân trong khu vực điều chỉnh.

2. Quy định về thẩm quyền điều chỉnh địa giới hành chính cấp xã

2.1. Cơ sở pháp lý về điều chỉnh địa giới hành chính cấp xã

Thẩm quyền điều chỉnh địa giới hành chính cấp xã được quy định bởi các văn bản pháp luật mới nhất, bao gồm:

Luật Tổ chức Chính quyền địa phương năm 2015 (sửa đổi bổ sung năm 2025): Quy định tổ chức bộ máy và thẩm quyền các cấp chính quyền.
Nghị định số 92/2009/NĐ-CP (được cập nhật bởi Nghị định 34/2017/NĐ-CP và Nghị định 70/2025/NĐ-CP): Hướng dẫn điều chỉnh địa giới hành chính cấp xã.
Nghị quyết số 202/2025/QH15 (có hiệu lực từ 12/06/2025): Quy định sáp nhập đơn vị hành chính cấp xã, giảm 60-70% số lượng xã so với hiện tại.
Thông tư 48/2014/TT-BTNMT (được sửa đổi năm 2025): Hướng dẫn chi tiết thủ tục và yêu cầu điều chỉnh địa giới.

2.2. Thẩm quyền của các cơ quan trong việc điều chỉnh địa giới hành chính cấp xã

Thẩm quyền điều chỉnh địa giới hành chính cấp xã được phân cấp rõ ràng:

Ủy ban Thường vụ Quốc hội: Theo Hiến pháp 2013 (sửa đổi 2025) và Nghị quyết 76/2025/UBTVQH15, Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định việc điều chỉnh địa giới cấp xã, thay thế thẩm quyền của Chính phủ như trước đây, đảm bảo tính chặt chẽ và dân chủ.
Ủy ban Nhân dân cấp tỉnh: UBND cấp tỉnh xây dựng đề án và trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội phê duyệt, chịu trách nhiệm khảo sát thực địa và lấy ý kiến người dân.
Bộ Nội vụ: Thẩm định đề án và tư vấn pháp lý, đảm bảo tuân thủ các tiêu chuẩn theo Nghị quyết 1211/2016/UBTVQH13 (được bổ sung bởi Nghị quyết 27/2022/UBTVQH15).

2.3. Điều kiện để tiến hành điều chỉnh địa giới hành chính cấp xã

Việc điều chỉnh địa giới cấp xã chỉ thực hiện khi đáp ứng các điều kiện:

Đề nghị từ cấp xã, huyện: Đề xuất dựa trên lý do như thay đổi dân số hoặc nhu cầu quản lý, theo hướng dẫn của Nghị định 70/2025/NĐ-CP.
Đồng thuận từ Hội đồng Nhân dân tỉnh: HĐND cấp tỉnh phải phê duyệt đề xuất trước khi trình cấp trên.
Cơ sở hạ tầng và dịch vụ công: Đảm bảo điều kiện phát triển cơ sở hạ tầng, phù hợp với tiêu chuẩn diện tích và dân số theo quy định mới nhất.

>> Đọc thêm: Dịch vụ công bố thực phẩm chức năng tại Hà Nội

3. Quy trình thực hiện điều chỉnh địa giới hành chính cấp xã

3.1. Các bước trong quy trình điều chỉnh địa giới hành chính cấp xã

Quy trình thẩm quyền điều chỉnh địa giới hành chính cấp xã được thực hiện qua các bước:

Đề xuất từ cấp xã, huyện: Chính quyền cấp cơ sở lập đề án, trình bày lý do và tác động.
Khảo sát, đánh giá: Các cơ quan chức năng khảo sát dân số, hạ tầng, và nhu cầu quản lý, tuân thủ Nghị quyết 202/2025/QH15.
Phê duyệt từ HĐND tỉnh: HĐND cấp tỉnh xem xét và thông qua đề án.
Trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội: Đề án được thẩm định bởi Bộ Nội vụ và quyết định bởi Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

3.2. Thời gian thực hiện

Quá trình này có thể kéo dài từ 6 tháng đến 2 năm, tùy thuộc vào độ phức tạp của đề án và thời gian lấy ý kiến người dân, theo quy định tại Quyết định 507/QĐ-BNV (cập nhật 2025).

>> Đọc thêm: Dịch vụ tư vấn sáp nhập doanh nghiệp tại Hà Nội

4. Những vấn đề cần lưu ý trong việc điều chỉnh địa giới hành chính cấp xã

4.1. Tác động đến người dân

Thẩm quyền điều chỉnh địa giới hành chính cấp xã có thể gây xáo trộn, ảnh hưởng đến quyền lợi về thuế, đất đai, và dịch vụ công. Theo Nghị định 70/2025/NĐ-CP, chính quyền phải thông tin minh bạch và bảo vệ quyền lợi người dân trong quá trình điều chỉnh.

4.2. Cần có sự đồng thuận của cộng đồng

Việc điều chỉnh địa giới cấp xã đòi hỏi sự đồng thuận từ cộng đồng, thông qua các cuộc họp và lấy ý kiến, đảm bảo tính minh bạch và tránh xung đột, theo nguyên tắc tại Luật Tổ chức Chính quyền địa phương 2015 (sửa đổi 2025).

Việc thực hiện thẩm quyền điều chỉnh địa giới hành chính cấp xã đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và đảm bảo phát triển bền vững tại các địa phương. ACC Hà Nội hy vọng bài viết này đã giúp bạn hiểu rõ hơn về các quy định mới nhất liên quan đến thẩm quyền điều chỉnh địa giới hành chính cấp xã vào năm 2025.

>> Đọc thêm: Dịch vụ xin giấy phép bán lẻ rượu tại Hà Nội