Săn bắn thú rừng trái phép là hành vi vi phạm nghiêm trọng, gây ảnh hưởng lớn đến hệ sinh thái và đa dạng sinh học của Việt Nam. Hành vi này không chỉ đe dọa các loài động vật hoang dã mà còn làm suy giảm tài nguyên thiên nhiên quốc gia. Cùng ACC Hà Nội tìm hiểu chi tiết về các quy định xử phạt và những điều cần biết.

1. Khái quát về hành vi săn bắn thú rừng trái phép

Hành vi săn bắn thú rừng trái phép được hiểu là việc săn bắt, giết hoặc bẫy động vật hoang dã mà không có giấy phép hoặc vi phạm quy định pháp luật. Các quy định pháp luật hiện hành đã đưa ra khung pháp lý rõ ràng để kiểm soát và xử lý hành vi này.

Theo Luật Lâm nghiệp 2017, việc săn bắt động vật rừng phải tuân thủ các quy định nghiêm ngặt, đặc biệt đối với các loài động vật thuộc danh mục quý hiếm hoặc nguy cấp. Điều 55 của Luật Lâm nghiệp 2017 quy định rằng mọi hoạt động săn bắt động vật rừng phải được cấp phép bởi cơ quan nhà nước có thẩm quyền, và chỉ được thực hiện trong các trường hợp cụ thể như nghiên cứu khoa học hoặc bảo vệ an toàn công cộng. Hành vi săn bắn thú rừng trái phép bao gồm săn bắt mà không có giấy phép, săn bắt các loài động vật thuộc danh mục cấm, hoặc sử dụng các phương tiện, công cụ bị cấm như bẫy điện, súng săn không đăng ký.

Nghị định 35/2019/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lâm nghiệp quy định chi tiết các mức phạt đối với hành vi săn bắn thú rừng trái phép. Theo khoản 3 Điều 22 của nghị định này, hành vi săn bắt động vật rừng thông thường có thể bị phạt tiền từ 3 triệu đến 50 triệu đồng đối với cá nhân, trong khi săn bắt động vật thuộc danh mục nguy cấp, quý hiếm có thể bị phạt lên đến 500 triệu đồng. Các hành vi này thường đi kèm với tịch thu động vật, sản phẩm động vật và công cụ săn bắt.

Ngoài ra, nếu hành vi săn bắn thú rừng trái phép gây hậu quả nghiêm trọng, ví dụ như làm tuyệt chủng một loài động vật quý hiếm, người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017). Điều 244 quy định các hành vi vi phạm quy định về bảo vệ động vật hoang dã nguy cấp, quý hiếm có thể bị phạt tù từ 1 năm đến 7 năm, kèm theo phạt tiền từ 50 triệu đến 2 tỷ đồng.

2. Săn bắn thú rừng trái phép bị xử phạt như thế nào?

Các mức xử phạt hành chính đối với hành vi săn bắn thú rừng trái phép được quy định rõ ràng, nhằm đảm bảo tính răn đe và bảo vệ đa dạng sinh học. Mức phạt phụ thuộc vào loài động vật, giá trị thiệt hại và tính chất vi phạm.

Theo Nghị định 35/2019/NĐ-CP, hành vi săn bắn thú rừng trái phép đối với động vật rừng thông thường có thể bị phạt tiền từ 3 triệu đến 50 triệu đồng đối với cá nhân và từ 6 triệu đến 100 triệu đồng đối với tổ chức, theo khoản 3 Điều 22. Nếu hành vi vi phạm liên quan đến động vật rừng thuộc danh mục nguy cấp, quý hiếm (như hổ, voi, tê giác), mức phạt có thể lên đến 500 triệu đồng đối với cá nhân và 1 tỷ đồng đối với tổ chức. Ngoài ra, các công cụ săn bắt như súng, bẫy, hoặc lưới sẽ bị tịch thu, và động vật săn bắt trái phép sẽ được chuyển giao cho cơ quan bảo vệ động vật hoang dã.

Trong trường hợp săn bắn động vật rừng thuộc nhóm IB (các loài cực kỳ nguy cấp), mức phạt có thể cao hơn, kèm theo các hình thức xử phạt bổ sung như cấm tham gia hoạt động săn bắt trong thời gian từ 6 tháng đến 12 tháng. Theo khoản 4 Điều 22 của Nghị định 35/2019/NĐ-CP, hành vi này còn có thể dẫn đến tịch thu giấy phép săn bắt (nếu có) và buộc khôi phục hiện trạng môi trường nếu hành vi gây thiệt hại cho hệ sinh thái.

Việc xử phạt hành chính không chỉ nhằm trừng trị mà còn có mục tiêu ngăn chặn các hành vi tương tự trong tương lai. Các cơ quan chức năng như kiểm lâm, công an, hoặc thanh tra môi trường thường xuyên tổ chức tuần tra, kiểm tra tại các khu vực rừng để phát hiện và xử lý kịp thời các trường hợp săn bắn trái phép.

Xem thêm tại đây: Tội khai thác rừng trái phép bị xử lý như thế nào?

3. Quy trình xử lý hành vi săn bắn thú rừng trái phép

Quy trình xử lý hành vi săn bắn thú rừng trái phép được thực hiện theo các bước cụ thể, đảm bảo tuân thủ quy định pháp luật và tính minh bạch. Dưới đây là các bước chi tiết trong quá trình xử lý.

Bước 1: Phát hiện và lập biên bản vi phạm
Khi phát hiện hành vi săn bắn thú rừng trái phép, lực lượng kiểm lâm hoặc công an sẽ tiến hành kiểm tra và lập biên bản vi phạm. Biên bản phải ghi rõ thông tin về người vi phạm, loài động vật, số lượng, và các công cụ săn bắt được sử dụng. Theo Nghị định 35/2019/NĐ-CP, việc lập biên bản phải được thực hiện công khai và có sự chứng kiến của người vi phạm hoặc đại diện hợp pháp. Nếu động vật còn sống, cơ quan chức năng sẽ ưu tiên giải cứu và thả về môi trường tự nhiên.

Bước 2: Xác minh loài động vật và mức độ thiệt hại
Cơ quan chức năng sẽ tiến hành xác minh loài động vật bị săn bắt, dựa trên danh mục động vật rừng nguy cấp, quý hiếm ban hành kèm theo Nghị định 06/2019/NĐ-CP. Việc thẩm định giá trị thiệt hại sẽ được thực hiện bởi cơ quan chuyên môn, đặc biệt nếu liên quan đến các loài thuộc nhóm IA hoặc IB. Kết quả xác minh sẽ làm cơ sở để xác định mức phạt và hình thức xử lý, theo quy định của Luật Lâm nghiệp 2017.

Bước 3: Ra quyết định xử phạt
Dựa trên biên bản vi phạm và kết quả xác minh, cơ quan có thẩm quyền sẽ ra quyết định xử phạt, nêu rõ hành vi vi phạm, căn cứ pháp lý (ví dụ: Luật Lâm nghiệp 2017, Nghị định 35/2019/NĐ-CP), và hình thức xử phạt. Người vi phạm có quyền khiếu nại hoặc khởi kiện nếu không đồng ý với quyết định, theo quy định của Luật Khiếu nại 2011. Quyết định xử phạt phải được gửi đến người vi phạm trong thời gian quy định.

Bước 4: Thi hành quyết định xử phạt
Người vi phạm phải nộp phạt trong thời hạn quy định (thường là 10 ngày kể từ ngày nhận quyết định). Nếu không tự nguyện thi hành, cơ quan chức năng có thể áp dụng biện pháp cưỡng chế như phong tỏa tài khoản hoặc tịch thu tài sản. Trong trường hợp truy cứu trách nhiệm hình sự, vụ việc sẽ được chuyển sang cơ quan điều tra để xử lý theo Điều 244 của Bộ luật Hình sự 2015. Động vật săn bắt trái phép, nếu còn sống, sẽ được chuyển giao cho các trung tâm cứu hộ động vật hoang dã.

Quy trình này đảm bảo tính minh bạch, công bằng và giúp xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, đồng thời bảo vệ đa dạng sinh học và tài nguyên rừng.

>> Đọc thêm: Dịch vụ làm giấy phép kinh doanh hóa chất tại Hà Nội

4. Hậu quả của hành vi săn bắn thú rừng trái phép

Hành vi săn bắn thú rừng trái phép gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng đối với môi trường, kinh tế và xã hội. Dưới đây là những tác động chính của hành vi này.

Về môi trường, săn bắn thú rừng trái phép làm suy giảm đa dạng sinh học, đe dọa sự tồn tại của các loài động vật hoang dã, đặc biệt là các loài quý hiếm. Việc mất đi các loài động vật quan trọng có thể gây mất cân bằng sinh thái, ảnh hưởng đến chuỗi thức ăn và môi trường sống của các loài khác. Theo Luật Bảo vệ môi trường 2020, các hành vi gây thiệt hại cho môi trường do săn bắn trái phép có thể bị phạt tiền lên đến 2 tỷ đồng đối với tổ chức, kèm theo yêu cầu khôi phục hiện trạng môi trường.

Về kinh tế, săn bắn thú rừng trái phép làm thất thoát tài nguyên thiên nhiên, ảnh hưởng đến các chương trình bảo tồn và du lịch sinh thái. Các loài động vật quý hiếm như hổ, voi, hoặc tê giác có giá trị lớn về mặt sinh thái và văn hóa, và việc săn bắn trái phép làm giảm nguồn thu từ các hoạt động bảo tồn hoặc nghiên cứu. Ngoài ra, các doanh nghiệp hoạt động hợp pháp trong lĩnh vực du lịch sinh thái hoặc bảo tồn động vật có thể chịu thiệt hại do sự suy giảm số lượng động vật hoang dã.

Về xã hội, săn bắn thú rừng trái phép thường liên quan đến các tổ chức tội phạm, gây mất an ninh trật tự tại các khu vực rừng. Các hoạt động này có thể dẫn đến xung đột giữa người dân địa phương và lực lượng chức năng, đồng thời tạo ra các điểm nóng về buôn bán động vật hoang dã trái phép. Do đó, việc kiểm soát và xử lý nghiêm các hành vi này là cần thiết để đảm bảo an ninh và phát triển bền vững.

5. Câu hỏi thường gặp về săn bắn thú rừng trái phép

Dưới đây là một số câu hỏi phổ biến liên quan đến săn bắn thú rừng trái phép, kèm theo câu trả lời chi tiết để giúp bạn đọc hiểu rõ hơn.

Săn bắn thú rừng trái phép bị phạt bao nhiêu tiền?

Theo Nghị định 35/2019/NĐ-CP, hành vi săn bắn thú rừng trái phép đối với động vật thông thường có thể bị phạt từ 3 triệu đến 50 triệu đồng đối với cá nhân. Nếu liên quan đến động vật thuộc danh mục nguy cấp, quý hiếm, mức phạt có thể lên đến 500 triệu đồng cho cá nhân và 1 tỷ đồng cho tổ chức, kèm theo tịch thu công cụ săn bắt và động vật.

Săn bắn động vật quý hiếm có bị truy cứu trách nhiệm hình sự không?

Có, nếu săn bắn động vật thuộc danh mục nguy cấp, quý hiếm và gây hậu quả nghiêm trọng, người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 244 của Bộ luật Hình sự 2015. Mức phạt tù có thể từ 1 năm đến 7 năm, kèm theo phạt tiền từ 50 triệu đến 2 tỷ đồng, tùy thuộc vào mức độ vi phạm.

Làm thế nào để biết một loài động vật thuộc danh mục cấm săn bắn?

Danh mục động vật rừng nguy cấp, quý hiếm được ban hành kèm theo Nghị định 06/2019/NĐ-CP, bao gồm các loài thuộc nhóm IA và IB. Người dân có thể tra cứu danh mục này trên cổng thông tin của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn để được tư vấn chi tiết.

Công cụ săn bắt trái phép có bị tịch thu không?

Có, theo Nghị định 35/2019/NĐ-CP, các công cụ săn bắt như súng, bẫy, hoặc lưới sử dụng trong hành vi săn bắn thú rừng trái phép sẽ bị tịch thu. Ngoài ra, động vật săn bắt trái phép, nếu còn sống, sẽ được chuyển giao cho các trung tâm cứu hộ động vật hoang dã.

Cơ quan nào có thẩm quyền xử lý hành vi săn bắn thú rừng trái phép?

Lực lượng kiểm lâm, công an, hoặc thanh tra môi trường có thẩm quyền xử lý hành vi săn bắn thú rừng trái phép. Trong trường hợp vụ việc liên quan đến trách nhiệm hình sự, cơ quan điều tra hoặc tòa án sẽ tham gia xử lý theo quy định của Bộ luật Hình sự 2015.

Săn bắn thú rừng trái phép là hành vi vi phạm nghiêm trọng, gây thiệt hại lớn cho đa dạng sinh học và tài nguyên thiên nhiên. Việc nắm rõ quy định pháp luật, mức xử phạt và quy trình xử lý sẽ giúp cá nhân, tổ chức tránh những rủi ro pháp lý và góp phần bảo vệ môi trường. Để được tư vấn chi tiết và hỗ trợ về các vấn đề pháp lý liên quan, hãy liên hệ  ACC Hà Nội  ngay hôm nay để nhận sự hỗ trợ chuyên nghiệp và nhanh chóng.