Phí bảo vệ môi trường là một công cụ kinh tế quan trọng trong chính sách quản lý nhà nước, nhằm huy động nguồn lực tài chính cho công tác bảo vệ và cải thiện chất lượng môi trường sống. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết các quy định hiện hành, giúp bạn đọc cập nhật thông tin một cách chính xác và đầy đủ nhất, cùng ACC Hà Nội.

1. Quy định về mức phí bảo vệ môi trường

Theo quy định hiện hành, phí bảo vệ môi trường được áp dụng đối với một số đối tượng như nước thải và khí thải, trong đó mỗi loại được điều chỉnh bởi văn bản riêng. Nghị định 346/2025/NĐ-CP quy định về phí bảo vệ môi trường đối với nước thải và có hiệu lực từ ngày 01/01/2026.

Đối với nước thải, mức phí được xác định căn cứ vào loại nước thải, lưu lượng và các thông số ô nhiễm theo quy định tại Nghị định 346/2025/NĐ-CP. Cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ có hoạt động xả nước thải thuộc đối tượng chịu phí phải thực hiện kê khai và nộp phí theo quy định.

Đối với khí thải, phí bảo vệ môi trường được thực hiện theo Nghị định 153/2024/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 05/01/2025. Mức phí được xác định dựa trên các thông số và lưu lượng khí thải theo quy định của Nghị định.

2. Đối tượng chịu phí và đối tượng được miễn giảm

Theo quy định tại Luật Phí và Lệ phí 2015 và Nghị định 346/2025/NĐ-CP, đối tượng chịu phí bảo vệ môi trường bao gồm tất cả các tổ chức, cá nhân có hoạt động xả thải ra môi trường, cụ thể là các cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ có phát sinh nước thải, khí thải hoặc chất thải rắn thông thường.

Các hộ gia đình, cá nhân sinh hoạt thông thường không thuộc đối tượng chịu phí này, trừ trường hợp có hoạt động sản xuất, kinh doanh gây ô nhiễm. Ngoài ra, các khu công nghiệp, cụm công nghiệp, khu chế xuất, khu kinh tế cũng thuộc đối tượng phải nộp phí theo quy định.

Về đối tượng được miễn giảm, Nghị định 346/2025/NĐ-CP quy định các trường hợp được miễn phí bao gồm: nước thải sinh hoạt từ các hộ gia đình, cá nhân không kinh doanh; nước thải từ các hoạt động cứu trợ khẩn cấp, phòng chống thiên tai; khí thải từ các phương tiện giao thông cơ giới đường bộ; và chất thải rắn thông thường từ hoạt động sinh hoạt của hộ gia đình.

Đối với trường hợp được giảm phí, Nghị định quy định giảm 50% mức phí cho các cơ sở sản xuất gặp khó khăn do thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh hoặc các lý do bất khả kháng khác, đồng thời giảm 30% cho các cơ sở thực hiện tốt công tác bảo vệ môi trường và có hệ thống xử lý chất thải đạt tiêu chuẩn.

3. Thẩm quyền thu phí và quản lý sử dụng nguồn thu

Theo quy định tại Nghị định 346/2025/NĐ-CP, thẩm quyền thu phí bảo vệ môi trường được phân cấp rõ ràng giữa các cơ quan quản lý nhà nước. Cụ thể, Sở Nông nghiệp và Môi trường các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương có trách nhiệm tổ chức thu phí đối với các cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ trên địa bàn quản lý.

Đối với các khu công nghiệp, khu chế xuất, khu kinh tế, Ban quản lý các khu này được ủy quyền thu phí theo quy định. Trong trường hợp cần thiết, cơ quan thu phí có thể ủy quyền cho các tổ chức, cá nhân khác thực hiện việc thu phí theo quy định của pháp luật.

Về quản lý và sử dụng nguồn thu, Nghị định 346/2025/NĐ-CP quy định nguồn thu từ phí được sử dụng cho các mục đích cụ thể, trực tiếp cho công tác bảo vệ môi trường tại địa phương. Tỷ lệ phân chia nguồn thu giữa ngân sách trung ương và ngân sách địa phương được thực hiện theo quy định tại Luật Phí và Lệ phí 2015 và các văn bản hướng dẫn liên quan.

Xem thêm tại đây: Tiểu mục 2625 là gì?

4. Trình tự, thủ tục kê khai và nộp phí

Các tổ chức, cá nhân thuộc đối tượng chịu phí phải thực hiện đầy đủ các bước sau:

Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ kê khai phí

Tổ chức, cá nhân cần chuẩn bị đầy đủ các giấy tờ theo quy định, bao gồm: tờ khai phí bảo vệ môi trường theo mẫu quy định; báo cáo sản lượng sản phẩm, dịch vụ trong kỳ; kết quả phân tích chất lượng nước thải, khí thải do tổ chức có đủ điều kiện hoạt động dịch vụ quan trắc môi trường thực hiện; và các tài liệu liên quan khác. Hồ sơ phải được lập thành 02 bộ, trong đó một bộ gửi cơ quan thu phí và một bộ lưu tại cơ sở.

Bước 2: Nộp hồ sơ kê khai đến cơ quan thu phí

Sau khi hoàn thiện hồ sơ, tổ chức, cá nhân nộp hồ sơ đến Sở Nông nghiệp và Môi trường hoặc cơ quan được ủy quyền thu phí trên địa bàn. Thời hạn nộp hồ sơ kê khai được quy định cụ thể: đối với kỳ kê khai theo quý, hồ sơ phải được nộp chậm nhất là ngày 30 của tháng đầu tiên của quý tiếp theo; đối với kỳ kê khai theo năm, hồ sơ phải được nộp chậm nhất là ngày 31 tháng 01 của năm tiếp theo.

Bước 3: Tiếp nhận và thẩm định hồ sơ

Cơ quan thu phí có trách nhiệm tiếp nhận hồ sơ, kiểm tra tính đầy đủ và hợp lệ của hồ sơ. Trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận được hồ sơ, cơ quan thu phí phải thông báo bằng văn bản về việc chấp nhận hoặc yêu cầu bổ sung hồ sơ nếu hồ sơ chưa đầy đủ.

Bước 4: Ra thông báo nộp phí và thực hiện nộp phí

Sau khi thẩm định hồ sơ, cơ quan thu phí ra thông báo nộp phí cho tổ chức, cá nhân. Thông báo nộp phí phải ghi rõ số tiền phí phải nộp, thời hạn nộp và các thông tin cần thiết khác. Tổ chức, cá nhân có trách nhiệm nộp phí trong thời hạn ghi trong thông báo, thông thường là 30 ngày kể từ ngày ra thông báo.

5. Câu hỏi thường gặp

Cơ sở sản xuất nhỏ có phải nộp phí bảo vệ môi trường đối với nước thải không?

Theo quy định tại Nghị định 346/2025/NĐ-CP, tất cả các cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ có phát sinh nước thải đều thuộc đối tượng phải nộp phí bảo vệ môi trường, không phân biệt quy mô lớn hay nhỏ.

Thời hạn nộp phí bảo vệ môi trường được quy định như thế nào?

Theo quy định tại Nghị định 346/2025/NĐ-CP, thời hạn nộp phí bảo vệ môi trường phụ thuộc vào kỳ kê khai của từng đối tượng. Đối với cơ sở kê khai theo quý, thời hạn nộp phí chậm nhất là ngày 30 của tháng đầu tiên của quý tiếp theo. Đối với cơ sở kê khai theo năm, thời hạn nộp phí chậm nhất là ngày 31 tháng 01 của năm tiếp theo.

Cơ sở sản xuất có hệ thống xử lý nước thải đạt chuẩn có được giảm phí không?

Theo quy định tại Nghị định 346/2025/NĐ-CP, cơ sở sản xuất có hệ thống xử lý nước thải đạt tiêu chuẩn môi trường và thực hiện tốt công tác bảo vệ môi trường có thể được xem xét giảm 30% mức phí phải nộp.

Phí bảo vệ môi trường là một trong những công cụ tài chính quan trọng góp phần bảo vệ môi trường bền vững, và việc tuân thủ đúng các quy định pháp luật về loại phí này là trách nhiệm của mọi tổ chức, cá nhân. Nếu bạn cần hỗ trợ chi tiết hơn về quy trình kê khai, nộp phí hoặc các vấn đề pháp lý liên quan, hãy liên hệ ACC Hà Nội để được tư vấn và giải đáp kịp thời.