Người dưới 14 tuổi có được làm chứng không là vấn đề pháp lý quan trọng khi trẻ em tham gia tố tụng. Việc làm rõ năng lực làm chứng của đối tượng này giúp bảo vệ quyền lợi hợp pháp và đảm bảo tính khách quan của quá trình thu thập chứng cứ. Bài viết phân tích chi tiết các quy định liên quan cùng ACC Hà Nội.

1. Tầm quan trọng của người làm chứng trong các vụ việc tố tụng

Người làm chứng đóng vai trò then chốt trong việc cung cấp thông tin trực tiếp về sự kiện, giúp cơ quan tiến hành tố tụng xác định sự thật khách quan. Trong cả tố tụng hình sự và tố tụng dân sự, lời khai của người làm chứng góp phần làm rõ hành vi, thiệt hại cũng như mối quan hệ pháp lý giữa các bên.

Khi trẻ em dưới 14 tuổi có mặt tại hiện trường hoặc biết thông tin liên quan, việc xem xét khả năng khai báo của các em trở nên cần thiết để không bỏ sót chứng cứ quan trọng. Đồng thời, pháp luật cũng đặt ra các biện pháp bảo vệ nhằm tránh gây ảnh hưởng tiêu cực đến tâm lý và sự phát triển của trẻ.

2. Điều kiện để trở thành người làm chứng theo quy định pháp luật

Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 quy định người làm chứng là người biết các tình tiết liên quan đến vụ án và được cơ quan có thẩm quyền triệu tập. Tương tự, Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 cũng xác định người làm chứng là cá nhân có thông tin về sự kiện cần chứng minh trong vụ việc dân sự.

Năng lực nhận thức và khả năng diễn đạt rõ ràng là yếu tố được xem xét để đảm bảo lời khai có giá trị. Trẻ em dưới 14 tuổi tuy chưa trưởng thành nhưng vẫn có thể cung cấp thông tin nếu các em đủ khả năng nhận biết và trình bày sự việc. Cơ quan tố tụng sẽ đánh giá cụ thể từng trường hợp dựa trên mức độ nhận thức của trẻ.

Xem thêm: Mẫu hợp đồng mua bán đất có người làm chứng theo quy định

3. Theo quy định người dưới 14 tuổi có được làm chứng không?

Người dưới 14 tuổi có được làm chứng không được giải quyết theo hướng trẻ em vẫn có thể tham gia với tư cách người làm chứng khi đủ điều kiện về nhận thức. Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 không quy định độ tuổi tối thiểu tuyệt đối mà tập trung vào khả năng nhận biết và trình bày sự kiện của người làm chứng.

Tương tự, Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 cũng cho phép trẻ em cung cấp lời khai nếu các em có thể diễn đạt được những gì đã chứng kiến. Tuy nhiên, lời khai của trẻ dưới 14 tuổi thường được thu thập dưới sự hỗ trợ của người đại diện hoặc người giám hộ để đảm bảo tính chính xác và bảo vệ tâm lý trẻ. Cơ quan tiến hành tố tụng sẽ ghi nhận lời khai nhưng phải kết hợp với các chứng cứ khác để kết luận vụ việc.

Trong thực tiễn, trẻ em dưới 14 tuổi thường được hỏi cung tại nơi ở hoặc tại cơ quan với sự hiện diện của cha mẹ hoặc người giám hộ. Việc này nhằm giảm thiểu áp lực và đảm bảo trẻ khai báo tự nguyện.

Lời khai của trẻ được đánh giá theo nguyên tắc tự do thẩm định chứng cứ, nghĩa là không được coi là chứng cứ duy nhất mà phải đối chiếu với các tài liệu, vật chứng khác. Nếu trẻ không đủ khả năng nhận thức do độ tuổi quá nhỏ, cơ quan tố tụng có thể không lấy lời khai mà chuyển sang các biện pháp thu thập chứng cứ thay thế.

Xem thêm: Việc lấy lời khai người làm chứng được quy định như thế nào?

4. Quyền và nghĩa vụ của người làm chứng là trẻ em dưới 14 tuổi

Trẻ em dưới 14 tuổi khi được mời làm chứng có quyền được bảo vệ danh dự, nhân phẩm và được hỗ trợ tâm lý trong quá trình khai báo. Các em có quyền từ chối trả lời câu hỏi nếu việc trả lời có thể gây hại cho bản thân hoặc người thân.

Đồng thời, trẻ được quyền yêu cầu người đại diện hợp pháp tham gia cùng trong suốt quá trình làm việc với cơ quan tố tụng. Về nghĩa vụ, trẻ phải khai báo trung thực những gì đã biết và chịu trách nhiệm về lời khai của mình theo quy định chung. Cha mẹ hoặc người giám hộ có trách nhiệm hỗ trợ trẻ thực hiện quyền và nghĩa vụ này một cách phù hợp.

5. Câu hỏi thường gặp

Người dưới 14 tuổi có được từ chối làm chứng không?

Trẻ em dưới 14 tuổi vẫn phải thực hiện nghĩa vụ làm chứng khi được triệu tập hợp pháp. Tuy nhiên, nếu việc khai báo có thể gây nguy hại nghiêm trọng đến sức khỏe hoặc tâm lý, người đại diện có thể đề nghị cơ quan tố tụng xem xét và áp dụng biện pháp bảo vệ phù hợp theo Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 và Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.

Lời khai của trẻ dưới 14 tuổi có giá trị pháp lý như thế nào?

Lời khai của trẻ được ghi nhận và sử dụng như một nguồn chứng cứ nhưng phải được đánh giá kết hợp với các chứng cứ khác. Cơ quan tố tụng không được dựa hoàn toàn vào lời khai của trẻ để đưa ra kết luận mà cần đối chiếu, xác minh thêm để đảm bảo tính khách quan theo quy định của hai bộ luật tố tụng.

Có cần người lớn đi cùng khi trẻ làm chứng không?

Pháp luật khuyến khích sự hiện diện của cha mẹ hoặc người giám hộ khi lấy lời khai trẻ dưới 14 tuổi nhằm bảo vệ quyền lợi và tâm lý của các em. Sự hỗ trợ này giúp trẻ khai báo rõ ràng hơn và giảm thiểu rủi ro trong quá trình tố tụng.

Người dưới 14 tuổi có được làm chứng không là nội dung cần được hiểu rõ để áp dụng đúng trong thực tiễn. Nếu bạn còn thắc mắc hoặc cần tư vấn chi tiết về trường hợp cụ thể, hãy liên hệ ACC Hà Nội để được hỗ trợ kịp thời.