Người bào chữa đóng vai trò then chốt trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người bị buộc tội trong tố tụng hình sự. Việc nắm rõ quy định pháp luật về đối tượng này giúp đảm bảo quá trình điều tra, truy tố và xét xử diễn ra công bằng, minh bạch. Cùng ACC Hà Nội tìm hiểu chi tiết về vấn đề này.

1. Theo quy định người bào chữa bao gồm những ai?

Theo Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2021), người bào chữa được quy định cụ thể tại Điều 72. Đối tượng này bao gồm luật sư, bào chữa viên nhân dân và người đại diện hợp pháp của người bị buộc tội. Luật sư là người có chứng chỉ hành nghề luật sư và được cấp giấy chứng nhận bào chữa.

Bào chữa viên nhân dân do Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cử tham gia bào chữa trong các vụ án hình sự. Người đại diện hợp pháp của người bị buộc tội chỉ được tham gia bào chữa khi người bị buộc tội là người dưới 18 tuổi, người có nhược điểm về tâm thần hoặc thể chất. Mỗi trường hợp đều phải đáp ứng điều kiện pháp lý nghiêm ngặt để đảm bảo chất lượng bào chữa và tuân thủ quy định của pháp luật.

2. Vai trò của người bào chữa trong tố tụng hình sự

Người bào chữa có nhiệm vụ bảo vệ quyền con người, quyền công dân của người bị buộc tội theo đúng quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2021). Họ tham gia từ giai đoạn điều tra, giúp người bị buộc tội trình bày lời khai, đưa ra chứng cứ gỡ tội và yêu cầu cơ quan tiến hành tố tụng thực hiện đúng thủ tục. Vai trò này góp phần hạn chế oan sai, đảm bảo nguyên tắc tranh tụng và bảo vệ công lý. Ngoài ra, người bào chữa còn hỗ trợ người bị buộc tội hiểu rõ quyền lợi của mình, từ đó đưa ra quyết định phù hợp trong quá trình tố tụng.

Xem thêm: Theo quy định người nào không thể trở thành người bào chữa?

3. Quyền và nghĩa vụ của người bào chữa

Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2021) quy định rõ quyền và nghĩa vụ của người bào chữa tại Điều 73 và Điều 74. Quyền của họ bao gồm được gặp người bị buộc tội, thu thập chứng cứ, đưa ra yêu cầu và khiếu nại quyết định của cơ quan tố tụng. Nghĩa vụ chính là tuân thủ pháp luật, giữ bí mật thông tin liên quan đến vụ án và không được tiết lộ nội dung bào chữa trái quy định. Việc thực hiện đúng quyền và nghĩa vụ giúp người bào chữa thực hiện tốt vai trò của mình, đồng thời góp phần nâng cao hiệu quả của hoạt động tố tụng hình sự.

Xem thêm: Luật sư là người bào chữa đúng hay sai? Giải đáp

4. Câu hỏi thường gặp

Người bào chữa có thể từ chối bào chữa không?

Theo Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2021), người bào chữa có quyền từ chối bào chữa nếu có lý do chính đáng như xung đột lợi ích hoặc không đủ điều kiện sức khỏe. Tuy nhiên, họ phải thông báo kịp thời cho cơ quan tiến hành tố tụng và người bị buộc tội để đảm bảo quyền bào chữa không bị gián đoạn.

Người bị buộc tội có bắt buộc phải có người bào chữa không?

Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2021) quy định một số trường hợp bắt buộc phải có người bào chữa, ví dụ khi người bị buộc tội là người dưới 18 tuổi hoặc có nhược điểm về tâm thần. Trong các trường hợp khác, người bị buộc tội có quyền tự mình bào chữa hoặc mời người bào chữa.

Người bào chữa được thu thập chứng cứ như thế nào?

Người bào chữa được thu thập chứng cứ theo quy định tại Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2021) thông qua việc gặp gỡ người bị buộc tội, thu thập tài liệu từ cơ quan nhà nước và yêu cầu triệu tập người làm chứng. Mọi chứng cứ thu thập phải tuân thủ pháp luật để có giá trị pháp lý trong quá trình tố tụng.

Người bào chữa là yếu tố then chốt giúp bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người bị buộc tội theo đúng quy định pháp luật. Để được tư vấn chi tiết và hỗ trợ kịp thời, hãy liên hệ ACC Hà Nội ngay hôm nay để nhận giải pháp phù hợp nhất.