Khiếu nại bảo hiểm xã hội là quyền lợi hợp pháp giúp người lao động và người sử dụng lao động bảo vệ quyền lợi khi gặp sai sót hoặc chậm trễ trong việc giải quyết chế độ. Thủ tục này góp phần duy trì sự công bằng trong hệ thống an sinh xã hội, đồng thời buộc cơ quan bảo hiểm xã hội thực hiện đúng trách nhiệm. Việc nắm rõ quy trình giúp người dân tránh mất quyền lợi và giảm thiểu rủi ro pháp lý. Cùng ACC Hà Nội tìm hiểu chi tiết.

1. Tầm quan trọng của việc thực hiện khiếu nại bảo hiểm xã hội

Khiếu nại bảo hiểm xã hội là cơ chế để người lao động và người sử dụng lao động yêu cầu xem xét lại quyết định hoặc hành vi của cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội khi có căn cứ cho rằng quyền, lợi ích hợp pháp của mình bị ảnh hưởng.

Trên thực tế, khiếu nại thường phát sinh khi hồ sơ hưởng chế độ bị từ chối, thời gian tham gia bảo hiểm xã hội được ghi nhận không chính xác, mức hưởng bị tính sai hoặc việc giải quyết hồ sơ chậm hơn thời hạn quy định. Việc khiếu nại đúng quy định không chỉ giúp khôi phục quyền lợi mà còn góp phần nâng cao trách nhiệm của cơ quan, đơn vị trong quá trình giải quyết chế độ bảo hiểm xã hội theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024, Luật Khiếu nại 2011 và Nghị định 155/2026/NĐ-CP.

2. Các trường hợp thường gặp cần khiếu nại bảo hiểm xã hội

Người tham gia bảo hiểm xã hội có thể thực hiện khiếu nại trong các trường hợp như:

• Không đồng ý với quyết định giải quyết hoặc từ chối giải quyết chế độ bảo hiểm xã hội.
• Thời gian tham gia hoặc mức đóng bảo hiểm xã hội bị ghi nhận không chính xác.
• Mức hưởng lương hưu, trợ cấp một lần, chế độ ốm đau, thai sản, tai nạn lao động hoặc tử tuất được xác định không đúng.
• Cơ quan bảo hiểm xã hội chậm giải quyết hồ sơ hoặc thực hiện không đúng quy định của pháp luật.
• Người sử dụng lao động không đóng, đóng thiếu hoặc chậm đóng bảo hiểm xã hội làm ảnh hưởng đến quyền lợi của người lao động.

Việc xác định đúng nội dung khiếu nại sẽ giúp cơ quan có thẩm quyền xem xét và giải quyết nhanh chóng hơn.

Xem thêm: Thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần 2 theo quy định

3. Trình tự, hồ sơ khiếu nại bảo hiểm xã hội

Để việc khiếu nại được tiếp nhận và giải quyết đúng quy định, người khiếu nại cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ và thực hiện theo trình tự của Luật Khiếu nại 2011, Luật Bảo hiểm xã hội 2024 và Nghị định 155/2026/NĐ-CP.

Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ

Hồ sơ thường gồm:

• Đơn khiếu nại.
• Quyết định, thông báo hoặc văn bản bị khiếu nại (nếu có).
• Căn cước công dân hoặc giấy tờ tùy thân của người khiếu nại.
• Sổ bảo hiểm xã hội hoặc tài liệu thể hiện quá trình tham gia bảo hiểm xã hội.
• Hợp đồng lao động, bảng lương và các tài liệu, chứng cứ chứng minh quyền, lợi ích bị ảnh hưởng.

Bước 2: Nộp đơn khiếu nại

Người khiếu nại gửi đơn đến người đã ban hành quyết định hành chính hoặc cơ quan bảo hiểm xã hội có thẩm quyền. Thời hiệu khiếu nại là 90 ngày kể từ ngày nhận được quyết định hoặc biết được hành vi bị khiếu nại.

Bước 3: Thụ lý và giải quyết

Sau khi tiếp nhận, cơ quan có thẩm quyền xem xét điều kiện thụ lý, tiến hành xác minh, thu thập tài liệu và tổ chức đối thoại khi cần thiết. Việc giải quyết phải tuân thủ trình tự, thủ tục theo Luật Khiếu nại 2011 và Nghị định 155/2026/NĐ-CP.

Bước 4: Ban hành quyết định giải quyết

Người có thẩm quyền ban hành quyết định giải quyết khiếu nại. Nếu không đồng ý với kết quả hoặc hết thời hạn giải quyết mà khiếu nại chưa được xử lý, người khiếu nại có quyền khiếu nại lần hai hoặc khởi kiện vụ án hành chính theo quy định của pháp luật.

Xem thêm: Mẫu công văn trả lời đơn khiếu nại chi tiết

4. Những lưu ý quan trọng khi thực hiện khiếu nại bảo hiểm xã hội

Người khiếu nại cần xác định đúng cơ quan có thẩm quyền và thực hiện khiếu nại trong thời hiệu luật định. Đồng thời, nên lưu giữ bản sao hồ sơ, giấy tiếp nhận hoặc biên nhận để theo dõi quá trình giải quyết.

Trong trường hợp cơ quan có thẩm quyền yêu cầu bổ sung tài liệu, người khiếu nại nên thực hiện kịp thời để tránh kéo dài thời gian xử lý. Nếu không đồng ý với quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu thì có thể tiếp tục khiếu nại lần hai hoặc khởi kiện tại Tòa án theo quy định.

5. Câu hỏi thường gặp

Khi nào nên thực hiện khiếu nại bảo hiểm xã hội?

Trả lời: Người tham gia bảo hiểm xã hội nên thực hiện khiếu nại khi cho rằng quyết định hoặc hành vi của cơ quan bảo hiểm xã hội, người sử dụng lao động hoặc cơ quan có thẩm quyền xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình, như từ chối giải quyết chế độ, xác định sai thời gian đóng hoặc mức hưởng bảo hiểm xã hội.

Thời hạn giải quyết khiếu nại bảo hiểm xã hội là bao lâu?

Trả lời: Theo Luật Khiếu nại 2011, thời hạn giải quyết khiếu nại lần đầu là 30 ngày kể từ ngày thụ lý; đối với vụ việc phức tạp là không quá 45 ngày. Khiếu nại lần hai được giải quyết trong 45 ngày, trường hợp phức tạp không quá 60 ngày.

Có thể khiếu nại nhiều lần không?

Trả lời: Người khiếu nại có quyền khiếu nại lần hai nếu không đồng ý với quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu hoặc hết thời hạn mà khiếu nại chưa được giải quyết. Sau khi có quyết định giải quyết lần hai hoặc hết thời hạn giải quyết, người khiếu nại có quyền khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa án theo quy định của pháp luật.

Khiếu nại bảo hiểm xã hội là bước quan trọng để bảo vệ quyền lợi chính đáng của người lao động và doanh nghiệp. Việc thực hiện đúng quy trình giúp giải quyết tranh chấp hiệu quả và duy trì sự minh bạch trong hệ thống bảo hiểm xã hội. Đừng để quyền lợi bị ảnh hưởng do thiếu thông tin hoặc sai sót thủ tục. Liên hệ ACC Hà Nội ngay hôm nay để được tư vấn chi tiết và hỗ trợ thực hiện khiếu nại bảo hiểm xã hội một cách chuyên nghiệp.