Khai thác khoáng sản là một hoạt động kinh tế quan trọng, đóng góp đáng kể vào ngân sách quốc gia và thúc đẩy phát triển công nghiệp. Tuy nhiên, đây cũng là lĩnh vực tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý nếu doanh nghiệp không nắm rõ các quy định hiện hành. Việc tuân thủ đúng trình tự, thủ tục xin cấp phép là yếu tố tiên quyết để hoạt động hợp pháp và bền vững, cùng ACC Hà Nội tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

1. Khai thác khoáng sản là gì? Chi tiết

Theo quy định tại Luật Địa chất và Khoáng sản 2024, sửa đổi 2025, khai thác khoáng sản được hiểu là hoạt động nhằm thu hồi khoáng sản từ lòng đất, trong lòng đất, trên mặt đất, trên mặt nước, dưới đáy biển, trong lòng biển và hải đảo thông qua quá trình xây dựng cơ bản mỏ, khai đào, sản xuất và các hoạt động liên quan trực tiếp khác.

Về bản chất, khai thác khoáng sản là một quá trình phức tạp, chịu sự điều chỉnh chặt chẽ của pháp luật nhằm đảm bảo ba mục tiêu chính: (i) sử dụng hiệu quả, tiết kiệm tài nguyên; (ii) bảo vệ môi trường, cảnh quan và đa dạng sinh học; (iii) đảm bảo an toàn lao động và an ninh quốc phòng.

2. Điều kiện để được cấp phép khai thác khoáng sản

Để được cấp Giấy phép khai thác khoáng sản, tổ chức, cá nhân phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện nghiêm ngặt theo quy định của Luật Địa chất và Khoáng sản 2024, sửa đổi 2025. Cụ thể:

• Có năng lực tài chính đủ để thực hiện dự án đầu tư khai thác khoáng sản theo quy định của pháp luật về đầu tư.
• Có đội ngũ cán bộ kỹ thuật có trình độ chuyên môn phù hợp với loại khoáng sản và quy mô khai thác.
• Có phương án khai thác, chế biến khoáng sản phù hợp với điều kiện thực tế của mỏ và yêu cầu về công nghệ, thiết bị.
• Có phương án bảo vệ môi trường, cải tạo và phục hồi môi trường theo quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường.
• Có vốn chủ sở hữu tối thiểu bằng 30% tổng vốn đầu tư của dự án khai thác khoáng sản (đối với khoáng sản độc hại, tỷ lệ này có thể cao hơn).
• Không thuộc trường hợp đang bị đình chỉ hoạt động khai thác khoáng sản do vi phạm pháp luật hoặc đang trong thời gian bị cấm hoạt động theo bản án, quyết định của Tòa án.

Ngoài ra, đối với các dự án khai thác khoáng sản có quy mô lớn hoặc khai thác tại các khu vực nhạy cảm về môi trường, chủ đầu tư còn phải thực hiện đánh giá tác động môi trường (ĐTM) theo quy định của Luật Đất đai 2024 và các văn bản hướng dẫn liên quan.

3. Hồ sơ, thủ tục xin cấp phép khai thác khoáng sản

Hồ sơ đề nghị cấp phép bao gồm các tài liệu chính sau:

• Đơn đề nghị cấp phép khai thác khoáng sản theo mẫu quy định.
• Bản sao Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp hoặc Giấy chứng nhận đầu tư.
• Bản đồ khu vực khai thác, bản vẽ mặt cắt, trụ lộ vỉa khoáng sản.
• Báo cáo nghiên cứu khả thi hoặc báo cáo kinh tế kỹ thuật xây dựng công trình khai thác mỏ.
• Phương án cải tạo, phục hồi môi trường và ký quỹ cải tạo, phục hồi môi trường.
• Giấy xác nhận vốn pháp định, vốn chủ sở hữu và năng lực tài chính.
• Các tài liệu khác theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền.

Sau khi chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, doanh nghiệp thực hiện theo trình tự các bước sau:

Bước 1: Nộp hồ sơ và tiếp nhận

Tổ chức, cá nhân nộp hồ sơ đề nghị cấp phép khai thác khoáng sản tại cơ quan tiếp nhận hồ sơ theo quy định (thường là Sở Nông nghiệp và Môi trường hoặc Bộ Nông nghiệp và Môi trường tùy theo loại khoáng sản). Cơ quan tiếp nhận có trách nhiệm kiểm tra tính đầy đủ, hợp lệ của hồ sơ trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận hồ sơ.

Bước 2: Thẩm định hồ sơ và khảo sát thực địa

Cơ quan có thẩm quyền tiến hành thẩm định nội dung hồ sơ, bao gồm việc kiểm tra tính pháp lý, sự phù hợp với quy hoạch khoáng sản quốc gia, quy hoạch sử dụng đất và các quy định khác của pháp luật. Trong quá trình thẩm định, cơ quan chức năng có thể tổ chức khảo sát thực địa để xác minh hiện trạng khu vực đề nghị cấp phép. Thời gian thẩm định không quá 45 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ.

Bước 3: Tham vấn ý kiến các cơ quan liên quan

Cơ quan cấp phép gửi hồ sơ lấy ý kiến tham vấn của các bộ, ngành, địa phương liên quan như Bộ Công Thương, Bộ Xây dựng, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh nơi có khoáng sản. Các cơ quan được hỏi ý kiến có trách nhiệm trả lời bằng văn bản trong thời hạn 20 ngày làm việc kể từ ngày nhận được văn bản đề nghị tham vấn.

Bước 4: Quyết định cấp phép

Căn cứ vào kết quả thẩm định và ý kiến tham vấn, cơ quan có thẩm quyền xem xét, quyết định cấp Giấy phép khai thác khoáng sản. Trường hợp từ chối cấp phép, cơ quan cấp phép phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do. Thời hạn cấp phép không quá 30 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ và ý kiến tham vấn của các cơ quan liên quan.

Xem thêm tại đây: Tiểu mục 2625 là gì?

4. Quyền và nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân khai thác khoáng sản

Về quyền, chủ thể khai thác được sử dụng thông tin, dữ liệu về khoáng sản liên quan đến khu vực được phép; được hưởng thành quả đầu tư trong quá trình thăm dò, khai thác; được chuyển nhượng, chuyển giao quyền khai thác khoáng sản cho tổ chức, cá nhân khác theo quy định của pháp luật; được sử dụng đất, mặt nước, khu vực biển phù hợp với mục đích khai thác.

Bên cạnh các quyền nêu trên, tổ chức, cá nhân khai thác khoáng sản phải nộp tiền cấp quyền khai thác khoáng sản, thuế tài nguyên, phí bảo vệ môi trường và các khoản nghĩa vụ tài chính khác theo quy định. Đồng thời, phải thực hiện đúng các nội dung ghi trong giấy phép, bảo vệ tài nguyên khoáng sản chưa khai thác, bảo vệ môi trường, thực hiện các biện pháp an toàn lao động, vệ sinh lao động.

5. Câu hỏi thường gặp

Thời hạn của Giấy phép khai thác khoáng sản là bao lâu?

Thời hạn của Giấy phép khai thác khoáng sản được quy định cụ thể tại Luật Địa chất và Khoáng sản 2024, sửa đổi 2025. Theo đó, thời hạn khai thác tối đa là 30 năm và có thể được gia hạn nhiều lần, mỗi lần gia hạn tối đa là 20 năm.

Khai thác khoáng sản trái phép bị xử lý như thế nào?

Hành vi khai thác khoáng sản trái phép tùy theo mức độ vi phạm, tổ chức, cá nhân có thể bị xử phạt vi phạm hành chính với mức phạt tiền lên đến hàng tỷ đồng, bị tịch thu toàn bộ khoáng sản và phương tiện sử dụng để khai thác trái phép.

Doanh nghiệp có được chuyển nhượng quyền khai thác khoáng sản không?

Theo quy định của Luật Địa chất và Khoáng sản 2024, sửa đổi 2025, tổ chức, cá nhân được phép chuyển nhượng quyền khai thác khoáng sản cho tổ chức, cá nhân khác khi đáp ứng đủ các điều kiện.

Khai thác khoáng sản là một lĩnh vực pháp lý phức tạp, đòi hỏi sự am hiểu sâu sắc về các quy định của Luật Địa chất và Khoáng sản 2024, sửa đổi 2025 và Luật Đất đai 2024. Nếu bạn đang có nhu cầu tìm hiểu hoặc cần hỗ trợ về thủ tục cấp phép, hãy liên hệ ACC Hà Nội để được tư vấn chi tiết và chuyên nghiệp nhất.