Hoãn phiên tòa phúc thẩm trong tố tụng dân sự là một thủ tục pháp lý quan trọng, giúp đảm bảo tính công bằng và quyền lợi hợp pháp của các bên tham gia trong quá trình xét xử. Trong tố tụng dân sự, việc hoãn phiên tòa không chỉ tránh những sai sót có thể xảy ra mà còn tạo điều kiện để thu thập đầy đủ chứng cứ, từ đó dẫn đến phán quyết chính xác hơn. Thủ tục này được quy định rõ ràng nhằm bảo vệ nguyên tắc tranh tụng và bình đẳng trước pháp luật. Cùng ACC Hà Nội tìm hiểu chi tiết để nắm bắt rõ hơn.

1. Hoãn phiên tòa phúc thẩm trong tố tụng dân sự trong trường hợp nào?

Cơ sở pháp lý cho việc hoãn phiên tòa phúc thẩm được quy định chặt chẽ để vừa đảm bảo quyền lợi của các bên, vừa tránh việc lạm dụng gây kéo dài thời gian giải quyết vụ án một cách bất hợp lý.

Theo quy định tại Điều 296 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015, Tòa án cấp phúc thẩm phải ra quyết định hoãn phiên tòa nếu người kháng cáo, người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan đến kháng cáo hoặc người bảo vệ quyền lợi hợp pháp của họ vắng mặt lần thứ nhất có lý do chính đáng hoặc vì sự kiện bất khả kháng. Bên cạnh đó, nếu tại phiên tòa có sự thay đổi Thẩm phán, Kiểm sát viên hoặc Thư ký Tòa án mà không có người dự phòng thay thế tương ứng theo quy định tại Điều 56 và Điều 62 của Bộ luật này, Hội đồng xét xử cũng buộc phải hoãn phiên tòa để đảm bảo tính đúng đắn của thành phần Hội đồng xét xử.

Trong giai đoạn phúc thẩm, nếu các bên đưa ra được tài liệu, chứng cứ mới mà Tòa án sơ thẩm chưa xem xét hoặc không thể xem xét, và Hội đồng xét xử thấy cần phải có thời gian để xác minh hoặc thực hiện giám định lại, định giá tài sản bổ sung thì việc hoãn phiên tòa là cần thiết. Căn cứ vào Điều 287 và Điều 292 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015, việc tạm dừng này giúp các tình tiết mới được đánh giá một cách toàn diện, tránh việc ban hành một bản án phúc thẩm thiếu căn cứ thực tiễn hoặc vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng về mặt thu thập chứng cứ.

2. Ý nghĩa của việc hoãn phiên tòa phúc thẩm trong tố tụng dân sự

Việc tạm lùi thời điểm xét xử mang lại những giá trị vô hình nhưng trực tiếp tác động đến chất lượng của nền tư pháp, đặc biệt là khi đây là cấp xét xử có hiệu lực thi hành ngay.

• Đảm bảo quyền tranh tụng thực chất và tính dân chủ

Ý nghĩa cốt lõi của hoãn phiên tòa phúc thẩm là tạo điều kiện tối đa để các đương sự thực hiện quyền kháng cáo và bảo vệ quan điểm của mình một cách công bằng. Vì bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật ngay khi tuyên, nên bất kỳ sai sót nào do sự vắng mặt khách quan hoặc thiếu hụt thông tin đều có thể gây ra thiệt hại không thể cứu vãn. Hoãn phiên tòa giúp các bên có thêm "khoảng lặng" để nghiên cứu lại các tài liệu mới xuất hiện tại cấp phúc thẩm, từ đó đưa ra những lập luận phản bác sắc bén hơn, đảm bảo nguyên tắc tranh tụng được thực hiện đến cùng.

• Nâng cao chất lượng phán quyết và niềm tin tư pháp

Hoãn phiên tòa khi có căn cứ giúp Hội đồng xét xử có đủ thời gian để cân nhắc, đối chiếu giữa các quy định pháp luật và thực tiễn chứng cứ, từ đó đưa ra phán quyết thấu tình đạt lý. Điều này không chỉ giúp giảm thiểu tỷ lệ các vụ án bị kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm hoặc tái thẩm mà còn củng cố niềm tin của nhân dân vào sự minh bạch của Tòa án. Đối với các vụ án phức tạp liên quan đến đất đai hoặc kinh doanh thương mại, ý nghĩa của việc hoãn còn nằm ở việc đảm bảo bản án khi ban hành có tính khả thi cao, dễ dàng được cơ quan thi hành án thực hiện trên thực tế.

Xem thêm: Lấy lời khai của đương sự trong tố tụng dân sự như thế nào?

3. Thủ tục yêu cầu và quyết định hoãn phiên tòa phúc thẩm

Quy trình hoãn phiên tòa phúc thẩm phải tuân thủ nghiêm ngặt các bước về thời gian và hình thức văn bản nhằm đảm bảo quyền lợi cho các bên, đồng thời giúp Tòa án quản lý hồ sơ vụ án một cách minh bạch.

Bước 1: Chuẩn bị và nộp văn bản yêu cầu hoãn phiên tòa

Khi phát hiện các lý do khách quan không thể tham gia phiên tòa, đương sự hoặc người bảo vệ quyền lợi hợp pháp phải nhanh chóng soạn thảo đơn xin hoãn phiên tòa. Đơn này cần được gửi đến Tòa án cấp phúc thẩm trước khi phiên tòa khai mạc, hoặc trình bày trực tiếp tại phần thủ tục bắt đầu phiên tòa nếu lý do phát sinh đột xuất. Theo quy định tại Điều 296 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015, đơn yêu cầu phải đi kèm với các tài liệu, chứng cứ chứng minh lý do vắng mặt là chính đáng, chẳng hạn như xác nhận y tế về tình trạng sức khỏe cấp cứu hoặc văn bản của cơ quan có thẩm quyền về các sự kiện bất khả kháng như thiên tai, tai nạn.

Bước 2: Hội đồng xét xử xem xét và thảo luận tại phiên tòa

Tại phần thủ tục bắt đầu phiên tòa, Thẩm phán chủ tọa sẽ thông báo về việc vắng mặt của những người tham gia tố tụng và các đơn xin hoãn đã nhận được. Hội đồng xét xử phúc thẩm sẽ tiến hành thảo luận công khai hoặc tại phòng nghị án để đánh giá tính hợp pháp của các lý do được đưa ra. Căn cứ vào các Điều 289, 292 và 296, Hội đồng xét xử sẽ quyết định hoãn nếu thuộc trường hợp bắt buộc (vắng mặt lần thứ nhất có lý do chính đáng) hoặc cân nhắc hoãn nếu thấy sự vắng mặt của người tham gia tố tụng ảnh hưởng trực tiếp đến việc làm sáng tỏ các tình tiết khách quan của vụ án.

Bước 3: Ban hành và tống đạt quyết định hoãn phiên tòa

Sau khi thống nhất ý kiến, Hội đồng xét xử sẽ ban hành quyết định hoãn phiên tòa bằng văn bản. Quyết định này phải có đầy đủ các nội dung như lý do hoãn, thời gian và địa điểm mở lại phiên tòa theo quy định tại Điều 233 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015. Thời hạn hoãn phiên tòa phúc thẩm không được quá 30 ngày, trừ trường hợp xét xử theo thủ tục rút gọn là không quá 15 ngày. Quyết định này được Thẩm phán chủ tọa ký tên thay mặt Hội đồng xét xử và phải được thông báo ngay cho những người tham gia tố tụng hiện diện, đồng thời gửi cho người vắng mặt và Viện kiểm sát cùng cấp để đảm bảo tính giám sát.

Bước 4: Thực hiện các công việc trong thời gian hoãn và mở lại phiên tòa

Trong khoảng thời gian phiên tòa bị tạm hoãn, Tòa án có trách nhiệm thực hiện các công việc cần thiết như thu thập thêm chứng cứ, trưng cầu giám định bổ sung hoặc xác minh các tài liệu mới xuất hiện (nếu lý do hoãn liên quan đến việc thiếu hụt chứng cứ). Đương sự cũng cần tận dụng thời gian này để khắc phục các trở ngại cá nhân và chuẩn bị tài liệu tranh tụng. Khi hết thời hạn hoãn ghi trong quyết định, Tòa án sẽ tiến hành mở lại phiên tòa theo lịch trình đã ấn định mà không cần phải ra thông báo triệu tập mới nếu thời gian mở lại đã được nêu rõ trong quyết định hoãn trước đó.

Xem thêm: Các trường hợp hoãn phiên tòa dân sự sơ thẩm

4. Câu hỏi thường gặp

Nếu người kháng cáo vắng mặt lần thứ hai dù đã được triệu tập hợp lệ thì sao?

Căn cứ theo Điều 296 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015, nếu người kháng cáo đã được triệu tập hợp lệ lần thứ hai mà vẫn vắng mặt không vì lý do bất khả kháng thì bị coi là từ bỏ việc kháng cáo. Khi đó, Tòa án sẽ ra quyết định đình chỉ xét xử phúc thẩm đối với yêu cầu kháng cáo của người đó, trừ trường hợp họ có đơn đề nghị xét xử vắng mặt. Điều này nhấn mạnh trách nhiệm của đương sự trong việc theo dõi lịch trình tố tụng sau khi đã yêu cầu hoãn phiên tòa lần thứ nhất để tránh mất quyền lợi hợp pháp của mình.

Người có quyền lợi liên quan không kháng cáo vắng mặt có làm hoãn phiên tòa không?

Trong trường hợp người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến kháng cáo, kháng nghị hoặc người bảo vệ quyền lợi hợp pháp của họ vắng mặt, Hội đồng xét xử vẫn tiến hành xét xử nếu thấy sự vắng mặt của họ không gây trở ngại cho việc giải quyết vụ án. Việc hoãn phiên tòa trong trường hợp này không phải là bắt buộc như đối với người kháng cáo. Tòa án sẽ đánh giá xem liệu lời khai của người vắng mặt đã có đầy đủ trong hồ sơ hay chưa để quyết định tiếp tục phiên tòa nhằm đảm bảo tiến độ giải quyết vụ việc.

Có được khiếu nại quyết định hoãn phiên tòa phúc thẩm hay không?

Quyết định hoãn phiên tòa là một quyết định về mặt thủ tục tố tụng, không phải quyết định giải quyết nội dung vụ án, do đó theo quy định hiện hành, đương sự không có quyền kháng cáo đối với quyết định này. Tuy nhiên, nếu đương sự cho rằng việc hoãn phiên tòa là không có căn cứ, gây thiệt hại đến quyền lợi của mình (ví dụ hoãn quá thời hạn quy định), đương sự có quyền gửi đơn khiếu nại về hành vi tố tụng của Thẩm phán đến Chánh án Tòa án đang giải quyết vụ án để được xem xét và xử lý theo quy định về giải quyết khiếu nại trong tố tụng dân sự.

Hoãn phiên tòa phúc thẩm trong tố tụng dân sự là thủ tục cần thiết để đảm bảo công lý được thực thi một cách toàn diện và công bằng. Việc nắm rõ các quy định sẽ giúp các bên đương sự bảo vệ quyền lợi hiệu quả hơn trong quá trình tố tụng. Nếu bạn đang gặp phải tình huống liên quan, hãy liên hệ ACC Hà Nội để được tư vấn pháp lý chuyên sâu và hỗ trợ kịp thời từ các chuyên gia. Đừng chần chừ, hành động ngay để vụ việc của bạn được giải quyết suôn sẻ.