Hình thức lập di chúc là yếu tố then chốt giúp người để lại di sản định đoạt tài sản một cách hợp pháp và giảm thiểu tranh chấp sau khi mất. Việc lựa chọn đúng hình thức không chỉ bảo vệ quyền lợi của người lập di chúc mà còn đảm bảo di chúc có hiệu lực thi hành. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết các quy định hiện hành để người đọc nắm rõ cách thức thực hiện. ACC Hà Nội

1. Các hình thức lập di chúc hợp pháp được pháp luật công nhận

Theo Bộ luật Dân sự 2015, hình thức lập di chúc gồm di chúc bằng văn bản và di chúc miệng. Di chúc bằng văn bản có thể được lập không có người làm chứng, có người làm chứng, có công chứng hoặc có chứng thực.

Di chúc miệng chỉ được lập khi tính mạng của một người bị cái chết đe dọa và người đó không thể lập di chúc bằng văn bản. Người lập phải thể hiện ý chí cuối cùng trước ít nhất hai người làm chứng; những người làm chứng phải ghi chép lại và cùng ký tên hoặc điểm chỉ. Trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày người lập di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng, văn bản ghi chép phải được công chứng viên hoặc cơ quan có thẩm quyền chứng thực xác nhận chữ ký hoặc điểm chỉ của người làm chứng.

Đối với người từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi, pháp luật cho phép lập di chúc nhưng phải lập thành văn bản và được cha, mẹ hoặc người giám hộ đồng ý. Vì vậy, nhóm tuổi này không thuộc trường hợp được lập di chúc miệng.

2. Điều kiện để di chúc có hiệu lực pháp lý

Di chúc hợp pháp phải đáp ứng các điều kiện về người lập di chúc, ý chí, nội dung và hình thức. Người lập di chúc phải minh mẫn, sáng suốt trong khi lập, không bị lừa dối, đe dọa hoặc cưỡng ép; nội dung không được vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội.

Đối với từng hình thức lập di chúc, người lập phải tuân thủ yêu cầu tương ứng. Chẳng hạn, di chúc bằng văn bản không có người làm chứng phải do người lập ký; di chúc bằng văn bản có người làm chứng phải có ít nhất hai người làm chứng và người lập ký hoặc điểm chỉ trước mặt họ.

Riêng di chúc miệng có điều kiện chặt chẽ hơn. Nếu sau 03 tháng kể từ thời điểm lập di chúc miệng mà người lập vẫn còn sống, minh mẫn và sáng suốt thì di chúc miệng mặc nhiên bị hủy bỏ.

Xem thêm: Quy định về từ chối nhận di sản theo di chúc

3. Lợi ích khi lựa chọn đúng hình thức lập di chúc

Lựa chọn đúng hình thức lập di chúc giúp ý chí của người để lại di sản được thể hiện rõ ràng và tạo thuận lợi khi phân chia tài sản. Đối với tài sản có giá trị lớn hoặc gia đình có nhiều người thừa kế, việc lập di chúc bằng văn bản có công chứng hoặc chứng thực có thể giúp hạn chế tranh chấp về tính xác thực.

Việc lập đúng hình thức cũng giúp người thừa kế có cơ sở thực hiện các thủ tục liên quan đến di sản sau khi người lập di chúc qua đời. Tuy nhiên, công chứng hoặc chứng thực không phải là điều kiện bắt buộc đối với mọi loại di chúc bằng văn bản.

Xem thêm: Di chúc có phải là giao dịch dân sự không? Giải đáp

4. Những lưu ý khi thực hiện các hình thức lập di chúc

Người lập di chúc nên xác định rõ tài sản, người được hưởng di sản và các nội dung muốn định đoạt trước khi lập. Thông tin về tài sản, đặc biệt là quyền sử dụng đất và nhà ở, cần được ghi nhận chính xác để tránh nhầm lẫn khi phân chia.

Nếu lập di chúc bằng văn bản, cần lựa chọn đúng hình thức và đáp ứng các yêu cầu về chữ ký, người làm chứng hoặc công chứng, chứng thực tương ứng. Không nên tự ý tẩy xóa, sửa chữa làm ảnh hưởng đến tính rõ ràng của văn bản.

Đối với di chúc miệng, cần đặc biệt lưu ý điều kiện lập, số lượng người làm chứng và thời hạn 05 ngày làm việc để công chứng hoặc chứng thực văn bản ghi chép lại ý chí cuối cùng. Đây là những yêu cầu quan trọng để di chúc miệng được pháp luật công nhận.

5. Câu hỏi thường gặp

Di chúc miệng có thể thay thế di chúc văn bản không?

Có, nhưng chỉ trong trường hợp tính mạng của người lập di chúc bị đe dọa và người đó không thể lập di chúc bằng văn bản. Di chúc miệng phải có ít nhất hai người làm chứng và văn bản ghi chép lại ý chí cuối cùng phải được công chứng hoặc chứng thực trong 05 ngày làm việc kể từ thời điểm người lập thể hiện ý chí cuối cùng. Nếu sau 03 tháng người lập vẫn còn sống, minh mẫn và sáng suốt thì di chúc miệng mặc nhiên bị hủy bỏ.

Người dưới mười tám tuổi có được lập di chúc không?

Người từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi được lập di chúc nếu được cha, mẹ hoặc người giám hộ đồng ý. Di chúc của người trong độ tuổi này bắt buộc phải được lập thành văn bản theo khoản 2 Điều 625 Bộ luật Dân sự 2015.

Di chúc đã công chứng có thể bị thay đổi không?

Có. Người lập di chúc có quyền sửa đổi, bổ sung, thay thế hoặc hủy bỏ di chúc bất cứ lúc nào trước khi chết. Việc lập di chúc mới phải đáp ứng các điều kiện về hình thức và nội dung theo quy định pháp luật.

Hình thức lập di chúc đúng quy định không chỉ bảo vệ quyền lợi của người lập mà còn mang lại sự minh bạch cho người thừa kế. Để được tư vấn chi tiết và hỗ trợ thực hiện thủ tục, hãy liên hệ ACC Hà Nội ngay hôm nay để nhận giải pháp phù hợp nhất.