Hạch toán thuế TNCN từ chuyển nhượng vốn đóng vai trò then chốt giúp cá nhân và tổ chức thực hiện đúng nghĩa vụ thuế khi chuyển nhượng vốn góp, đồng thời hỗ trợ quản lý tài chính minh bạch. Thủ tục này đòi hỏi sự chính xác trong ghi nhận số liệu để tránh sai sót và rủi ro pháp lý. Hiểu rõ cách thực hiện sẽ mang lại lợi ích lâu dài cho người nộp thuế. Cùng ACC Hà Nội khám phá nội dung chi tiết.

1. Cách hạch toán thuế TNCN từ chuyển nhượng vốn

Khi phát sinh thu nhập từ chuyển nhượng vốn, cần xác định đúng giá chuyển nhượng, giá mua và các khoản chi phí hợp lý liên quan để tính số thuế TNCN phải nộp. Theo khoản 1 Điều 13 Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15, đối với cá nhân cư trú, thuế TNCN từ chuyển nhượng vốn được tính bằng thu nhập tính thuế nhân với thuế suất 20% theo từng lần chuyển nhượng; trường hợp không xác định được giá mua và các chi phí liên quan thì số thuế phải nộp được xác định bằng giá chuyển nhượng nhân với thuế suất 2%.

Về kế toán, thuế TNCN được phản ánh vào TK 3335 – Thuế thu nhập cá nhân theo hướng dẫn tại Thông tư 99/2025/TT-BTC. Tùy trường hợp doanh nghiệp có trách nhiệm khấu trừ, khai và nộp thuế thay cho cá nhân, kế toán ghi nhận số thuế phải nộp và số tiền thực tế thanh toán phù hợp với bản chất giao dịch.

2. Xác định đối tượng và thu nhập chịu thuế

Thu nhập từ chuyển nhượng vốn là khoản thu nhập chịu thuế TNCN, bao gồm thu nhập từ chuyển nhượng phần vốn góp trong tổ chức kinh tế, chuyển nhượng chứng khoán và các hình thức chuyển nhượng vốn khác theo Điều 3 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025.

Đối với cá nhân cư trú, thu nhập tính thuế từ chuyển nhượng vốn được xác định bằng giá chuyển nhượng trừ giá mua và các khoản chi phí hợp lý liên quan đến việc tạo ra thu nhập từ chuyển nhượng vốn. Trường hợp không xác định được giá mua và chi phí liên quan thì áp dụng mức 2% trên giá chuyển nhượng theo khoản 1 Điều 13 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025.

Đối với cá nhân không cư trú, khoản 1 Điều 23 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 quy định thuế TNCN từ chuyển nhượng vốn cũng được tính theo thu nhập tính thuế nhân với thuế suất 20%; nếu không xác định được giá mua và chi phí liên quan thì áp dụng 2% trên giá chuyển nhượng phần vốn tại tổ chức, cá nhân Việt Nam. Thời điểm xác định thu nhập tính thuế đối với chuyển nhượng vốn là thời điểm giao dịch hoàn thành.

Xem thêm: Hạch toán tiền chậm nộp thuế TNCN vào tài khoản nào?

3. Quy trình hạch toán và ghi nhận bút toán

Để thực hiện hạch toán thuế TNCN từ chuyển nhượng vốn, doanh nghiệp và cá nhân có thể thực hiện theo các bước sau:

Bước 1: Xác định giá trị giao dịch và số thuế TNCN phải nộp

Cần xác định đầy đủ giá chuyển nhượng, giá mua và các chi phí hợp lý liên quan để tính số thuế TNCN phải nộp theo từng trường hợp. Hồ sơ giao dịch là căn cứ để xác định trách nhiệm thuế của các bên.

Bước 2: Ghi nhận khoản thuế TNCN phải khấu trừ, nộp thay

Đối với khoản thuế TNCN doanh nghiệp thực hiện khấu trừ tại nguồn hoặc nộp thay cho cá nhân, kế toán phản ánh số thuế phải nộp trên TK 3335 – Thuế thu nhập cá nhân theo hướng dẫn của Thông tư 99/2025/TT-BTC. Trường hợp doanh nghiệp thực hiện thay nghĩa vụ thuế cho cá nhân chuyển nhượng vốn, việc khai và nộp thay được thực hiện theo quy định về quản lý thuế và hướng dẫn hiện hành tại Nghị định 253/2026/NĐ-CP.

Bước 3: Nộp thuế vào ngân sách nhà nước

Khi nộp số thuế TNCN đã khấu trừ hoặc phải nộp thay vào ngân sách nhà nước, kế toán ghi giảm khoản phải nộp trên TK 3335 và ghi giảm tiền theo phương thức thanh toán thực tế.

Bước 4: Kiểm tra và đối chiếu bút toán

Việc hạch toán cần được đối chiếu với hợp đồng, chứng từ chuyển nhượng và hồ sơ thuế để bảo đảm ghi nhận đúng trách nhiệm của từng bên. Doanh nghiệp không ghi nhận thuế TNCN của cá nhân thành chi phí của doanh nghiệp nếu doanh nghiệp chỉ thực hiện khấu trừ hoặc nộp thay.

Xem thêm: Tiền phúng viếng có chịu thuế TNCN không?

4. Câu hỏi thường gặp

Thu nhập từ chuyển nhượng vốn được tính thuế như thế nào theo Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025?

Theo khoản 1 Điều 13 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025, đối với cá nhân cư trú, thuế TNCN từ chuyển nhượng vốn được tính bằng thu nhập tính thuế nhân với thuế suất 20%; thu nhập tính thuế là giá chuyển nhượng trừ giá mua và chi phí hợp lý liên quan. Nếu không xác định được giá mua và chi phí liên quan thì thuế được tính bằng giá chuyển nhượng nhân 2%.

Có cần hạch toán thuế TNCN từ chuyển nhượng vốn ngay sau khi ký hợp đồng không?

Việc xác định thu nhập tính thuế từ chuyển nhượng vốn căn cứ vào thời điểm giao dịch hoàn thành theo khoản 3 Điều 13 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 đối với cá nhân cư trú. Do đó, doanh nghiệp cần căn cứ tình trạng hoàn thành giao dịch và hồ sơ thực tế để xác định thời điểm ghi nhận, khấu trừ và thực hiện nghĩa vụ thuế phù hợp.

Doanh nghiệp có trách nhiệm khấu trừ thuế khi mua lại vốn không?

Doanh nghiệp có trách nhiệm thực hiện khấu trừ, khai và nộp thuế thay cho cá nhân trong trường hợp thuộc diện phải thực hiện theo quy định quản lý thuế. Việc doanh nghiệp có trực tiếp thực hiện nghĩa vụ này hay không cần căn cứ vào hình thức giao dịch, đối tượng chuyển nhượng và quy định hiện hành tại Luật Thuế thu nhập cá nhân, Nghị định 253/2026/NĐ-CP và pháp luật quản lý thuế.

Hạch toán thuế TNCN từ chuyển nhượng vốn đòi hỏi sự chính xác và tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật để tránh rủi ro. Nếu bạn cần hỗ trợ chi tiết hơn về thủ tục này, hãy liên hệ ACC Hà Nội để được tư vấn và thực hiện nhanh chóng.