Chưa ký hợp đồng có phải đóng thuế TNCN là vấn đề được nhiều cá nhân quan tâm khi phát sinh thu nhập từ các hoạt động lao động, dịch vụ hoặc kinh doanh. Việc nắm rõ quy định giúp người nộp thuế thực hiện đúng nghĩa vụ và tránh các rủi ro pháp lý. Cùng ACC Hà Nội tìm hiểu chi tiết về chủ đề này.

1. Chưa ký hợp đồng có phải đóng thuế TNCN hay không?

Việc chưa ký hợp đồng không đồng nghĩa cá nhân được miễn thuế TNCN. Theo khoản 2 Điều 3 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025, thu nhập từ tiền lương, tiền công chịu thuế bao gồm tiền lương, tiền công, tiền thù lao và các khoản lợi ích bằng tiền hoặc không bằng tiền dưới mọi hình thức. Đối với cá nhân cư trú không ký hợp đồng lao động, nếu tổ chức, cá nhân chi trả thu nhập từ 05 triệu đồng/lần trở lên thì phải khấu trừ 10% thuế TNCN theo khoản 2 Điều 50 Nghị định 253/2026/NĐ-CP.

Tuy nhiên, mức khấu trừ 10% này là khấu trừ tại nguồn, không phải trong mọi trường hợp đều là số thuế phải nộp cuối cùng. Khi xác định thuế TNCN đối với tiền lương, tiền công, thu nhập tính thuế còn được xác định sau khi trừ các khoản được giảm trừ theo Điều 8 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025.

2. Các trường hợp thu nhập phải đóng thuế khi không có hợp đồng

Khi không có hợp đồng, thu nhập của cá nhân vẫn có thể thuộc diện chịu thuế nếu thuộc các nhóm thu nhập được quy định tại Điều 3 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025, như thu nhập từ tiền lương, tiền công, tiền thù lao hoặc thu nhập từ hoạt động kinh doanh. Việc xác định nghĩa vụ thuế căn cứ vào bản chất và số thu nhập phát sinh, không chỉ dựa vào việc các bên có ký hợp đồng hay không.

Riêng tiền lương, tiền công, tiền thù lao mà cá nhân cư trú nhận từ tổ chức, cá nhân chi trả khi không ký hợp đồng lao động thì áp dụng cơ chế khấu trừ theo khoản 2 Điều 50 Nghị định 253/2026/NĐ-CP. Theo đó, khoản chi từ 05 triệu đồng/lần trở lên bị khấu trừ 10% trước khi trả; trường hợp dưới 05 triệu đồng/lần thì không thuộc mức khấu trừ bắt buộc này, nhưng không vì vậy mà mặc nhiên được xác định là thu nhập miễn thuế.

Đối với các khoản thu nhập như cho thuê bất động sản, chuyển nhượng bất động sản hoặc quà tặng, thừa kế, cần áp dụng quy định riêng tương ứng với từng loại thu nhập theo Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025, thay vì áp dụng chung mức khấu trừ 10% nêu trên.

Xem thêm: Hạch toán thuế TNCN sau quyết toán như thế nào?

3. Nghĩa vụ kê khai và nộp thuế của cá nhân

Nghĩa vụ kê khai, nộp thuế được xác định tùy theo loại thu nhập và trường hợp cụ thể, không phải mọi cá nhân chưa ký hợp đồng đều tự kê khai, nộp thuế. Đối với tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú, thuế được xác định trên thu nhập tính thuế theo khoản 2 Điều 8 và áp dụng biểu thuế lũy tiến từng phần tại Điều 9 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025.

Trường hợp thuộc diện khấu trừ tại nguồn, tổ chức hoặc cá nhân chi trả có trách nhiệm khấu trừ và nộp số thuế đã khấu trừ theo quy định tại Điều 50 Nghị định 253/2026/NĐ-CP. Cá nhân cần lưu giữ chứng từ, thông tin về các khoản thu nhập và số thuế đã khấu trừ để thực hiện kê khai, quyết toán thuế khi thuộc trường hợp phải thực hiện.

Xem thêm: Điều kiện ủy quyền quyết toán thuế TNCN theo quy định

4. Hậu quả khi không thực hiện nghĩa vụ thuế

Việc không kê khai, nộp thuế hoặc không thực hiện đúng nghĩa vụ thuế khi phát sinh số thuế phải nộp có thể dẫn đến tiền chậm nộp và các hình thức xử lý theo pháp luật về quản lý thuế. Theo khoản 2 Điều 16 Luật Quản lý thuế 2025, tiền chậm nộp được tính ở mức 0,03%/ngày trên số tiền thuế, khoản thu khác chậm nộp do cơ quan thuế quản lý thu.

Tùy tính chất và mức độ vi phạm, cá nhân hoặc tổ chức có thể bị xử phạt vi phạm hành chính về thuế hoặc chịu các biện pháp xử lý khác theo quy định. Vì vậy, cá nhân nên xác định đúng loại thu nhập, mức thu nhập và phương thức khấu trừ, kê khai để thực hiện nghĩa vụ thuế đầy đủ.

5. Câu hỏi thường gặp

Chưa ký hợp đồng có phải đóng thuế TNCN khi thu nhập dưới mức khởi điểm không?

Không thể chỉ căn cứ vào việc chưa ký hợp đồng hoặc một khoản thu nhập riêng lẻ để kết luận có hay không có thuế TNCN. Đối với tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú, thu nhập tính thuế được xác định theo khoản 2 Điều 8 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 sau khi trừ các khoản được giảm trừ; nếu không phát sinh số thuế phải nộp thì cá nhân không phải nộp thuế.

Thu nhập từ làm việc tự do có cần hóa đơn không?

Thu nhập từ làm việc tự do có thể thuộc diện chịu thuế dù không ký hợp đồng lao động, nhưng việc có phải lập hóa đơn hay không còn phụ thuộc vào tư cách của người cung cấp dịch vụ, hình thức hoạt động và quy định về hóa đơn tương ứng. Vì vậy, không nên mặc định mọi khoản thu nhập làm việc tự do đều không cần hóa đơn hoặc đều phải xuất hóa đơn.

Ai có trách nhiệm khấu trừ thuế khi không có hợp đồng?

Đối với tiền lương, tiền công, tiền thù lao và khoản chi khác trả cho cá nhân cư trú không ký hợp đồng lao động, tổ chức hoặc cá nhân chi trả có trách nhiệm khấu trừ 10% nếu khoản chi từ 05 triệu đồng/lần trở lên theo khoản 2 Điều 50 Nghị định 253/2026/NĐ-CP. Trường hợp dưới 05 triệu đồng/lần, việc khấu trừ 10% được thực hiện khi cá nhân có yêu cầu.

Chưa ký hợp đồng có phải đóng thuế TNCN là vấn đề cần được xem xét kỹ lưỡng để đảm bảo tuân thủ pháp luật. Liên hệ ACC Hà Nội để được tư vấn chi tiết và hỗ trợ thực hiện nghĩa vụ thuế đúng quy định.