Chênh lệch giữa kế toán và thuế là vấn đề thường gặp trong hoạt động tài chính của doanh nghiệp, ảnh hưởng trực tiếp đến tính chính xác của báo cáo và nghĩa vụ nộp thuế. Việc nhận diện sớm những khác biệt này giúp doanh nghiệp tránh các rủi ro pháp lý và tối ưu hóa dòng tiền. Hiểu rõ cách xử lý sẽ hỗ trợ kế toán viên thực hiện công việc hiệu quả hơn. Cùng ACC Hà Nội tìm hiểu chi tiết.

1. Nguyên nhân gây ra chênh lệch giữa kế toán và thuế

Chênh lệch giữa kế toán và thuế xuất phát từ sự khác biệt trong cách ghi nhận doanh thu, chi phí và tài sản theo chuẩn mực kế toán so với quy định thuế. Theo Luật Thuế TNDN 2025, một số khoản chi phí được chấp nhận hạch toán kế toán nhưng không được trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp.

Thông tư 20/2026/TT-BTC quy định rõ các khoản mục cần điều chỉnh khi lập tờ khai thuế. Những khác biệt này thường bao gồm chi phí khấu hao tài sản cố định, chi phí lãi vay và các khoản dự phòng. Doanh nghiệp cần phân tích kỹ từng khoản mục để xác định nguyên nhân cụ thể. Việc bỏ qua nguyên nhân có thể dẫn đến sai sót trong quyết toán thuế hàng năm.

2. Cách xử lý chênh lệch giữa kế toán và thuế

Doanh nghiệp cần thực hiện quy trình điều chỉnh có hệ thống để xử lý chênh lệch giữa kế toán và thuế.

• Bước 1: Rà soát toàn bộ chứng từ kế toán và đối chiếu với quy định tại Luật Thuế TNDN 2025. Nội dung giải thích chi tiết bằng đoạn văn 2-5 dòng.
• Bước 2: Xác định các khoản chênh lệch tạm thời và chênh lệch vĩnh viễn theo hướng dẫn của Thông tư 20/2026/TT-BTC. Nội dung giải thích chi tiết bằng đoạn văn 2-5 dòng.
• Bước 3: Lập bảng điều chỉnh và tính thuế thu nhập hoãn lại nếu cần thiết. Nội dung giải thích chi tiết bằng đoạn văn 2-5 dòng.
• Bước 4: Ghi nhận bút toán điều chỉnh vào sổ kế toán và cập nhật tờ khai thuế. Nội dung giải thích chi tiết bằng đoạn văn 2-5 dòng.

Quy trình này đảm bảo tính nhất quán giữa số liệu kế toán và số thuế phải nộp.

Xem thêm: Quy trình kiểm soát chất lượng dịch vụ kế toán đúng tiêu chuẩn

3. Hậu quả nếu không xử lý đúng cách

Nếu doanh nghiệp không xử lý kịp thời chênh lệch giữa kế toán và thuế, có thể gặp phải các khoản phạt và truy thu thuế từ cơ quan thuế. Theo Luật Thuế TNDN 2025, việc khai sai do chênh lệch không được điều chỉnh sẽ bị xử lý vi phạm hành chính.

Thông tư 20/2026/TT-BTC cũng quy định trách nhiệm của kế toán trưởng trong việc giám sát các khoản điều chỉnh. Ngoài ra, báo cáo tài chính có thể bị sai lệch, ảnh hưởng đến uy tín với nhà đầu tư và đối tác. Doanh nghiệp nên xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ chặt chẽ để giảm thiểu rủi ro này.

Xem thêm: Dịch vụ rà soát sổ sách kế toán trọn gói chuyên nghiệp

4. Câu hỏi thường gặp

Chênh lệch giữa kế toán và thuế có ảnh hưởng đến quyết toán thuế cuối năm không?

Có, các khoản chênh lệch cần được điều chỉnh đầy đủ trước khi nộp tờ khai thuế thu nhập doanh nghiệp theo Luật Thuế TNDN 2025. Doanh nghiệp phải lập bảng đối chiếu chi tiết để tránh sai sót.

Thông tư 20/2026/TT-BTC quy định gì về xử lý chênh lệch?

Thông tư này hướng dẫn cách xác định và ghi nhận các khoản chênh lệch tạm thời, đồng thời yêu cầu doanh nghiệp cập nhật số liệu vào báo cáo tài chính một cách chính xác.

Doanh nghiệp cần làm gì khi phát hiện chênh lệch lớn?

Doanh nghiệp nên rà soát lại toàn bộ chứng từ và tham khảo ý kiến chuyên gia để điều chỉnh kịp thời, đảm bảo tuân thủ cả Luật Thuế TNDN 2025 và Thông tư 20/2026/TT-BTC.

Chênh lệch giữa kế toán và thuế cần được xử lý cẩn thận để tránh rủi ro pháp lý và đảm bảo tuân thủ quy định. Liên hệ ACC Hà Nội để được tư vấn và hỗ trợ chuyên nghiệp ngay hôm nay.