Căn cứ xác định tuổi của bị can là yếu tố then chốt giúp cơ quan tiến hành tố tụng áp dụng đúng quy định pháp luật đối với người dưới 18 tuổi trong vụ án hình sự. Việc xác định chính xác tuổi ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi, mức xử lý và các biện pháp bảo vệ đặc thù dành cho bị can vị thành niên. Thủ tục này đòi hỏi sự tuân thủ nghiêm ngặt các quy định hiện hành để tránh sai sót. Cùng ACC Hà Nội.

1. Căn cứ xác định tuổi của bị can dưới 18 tuổi trong vụ án hình sự

Việc xác định tuổi của bị can dưới 18 tuổi dựa trên các quy định cụ thể tại Bộ luật Tố tụng hình sự 2015. Theo Điều 417 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, khi có nghi ngờ về tuổi của bị can, cơ quan điều tra phải tiến hành xác minh thông qua các giấy tờ, tài liệu hợp pháp.

Hiến pháp 2013 quy định tại Điều 37 về quyền được bảo vệ của trẻ em, bao gồm cả người dưới 18 tuổi trong quá trình tố tụng. Thông tư liên tịch 06/2018/TTLT-VKSNDTC-TANDTC-BCA-BQP-BLĐTBXH hướng dẫn chi tiết cách thu thập và đánh giá chứng cứ liên quan đến tuổi.

Căn cứ xác định tuổi của bị can phải được thực hiện ngay từ giai đoạn khởi tố để đảm bảo áp dụng đúng các quy định về xử lý người chưa thành niên. Các tài liệu như giấy khai sinh, chứng minh nhân dân hoặc căn cước công dân được ưu tiên sử dụng.

Nếu thiếu giấy tờ gốc, cơ quan có thẩm quyền sẽ yêu cầu xác minh tại cơ quan đăng ký hộ tịch hoặc các nguồn khác. Thông tư liên tịch 06/2018 quy định rõ trình tự thu thập thông tin từ gia đình, nhà trường và cộng đồng. Việc này giúp tránh nhầm lẫn giữa người đủ 18 tuổi và dưới 18 tuổi, từ đó bảo vệ quyền lợi hợp pháp của bị can.

2. Vai trò của việc xác định tuổi đối với bị can vị thành niên

Xác định tuổi chính xác giúp áp dụng các quy định ưu đãi theo Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, bao gồm việc không áp dụng một số biện pháp ngăn chặn đối với người dưới 18 tuổi. Hiến pháp 2013 nhấn mạnh trách nhiệm của Nhà nước trong việc bảo vệ trẻ em khỏi mọi hình thức xâm hại trong quá trình tố tụng. Khi tuổi được xác định dưới 18, bị can được hưởng quyền được có người đại diện hợp pháp tham gia tố tụng theo quy định tại Điều 420 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015.

Thông tư liên tịch 06/2018 yêu cầu cơ quan tiến hành tố tụng phải xem xét cả yếu tố tâm sinh lý của bị can để đưa ra quyết định phù hợp. Việc này góp phần giảm thiểu tác động tiêu cực đến sự phát triển của người chưa thành niên.

Nếu tuổi bị xác định sai, có thể dẫn đến việc áp dụng sai hình phạt hoặc biện pháp giáo dục, vi phạm quyền con người được Hiến pháp 2013 bảo đảm. Do đó, căn cứ xác định tuổi của bị can luôn được đặt lên hàng đầu trong mọi vụ án liên quan đến người dưới 18 tuổi.

Xem thêm: Mẫu bản tự khai của bị can mới nhất

3. Phương pháp thu thập chứng cứ xác định tuổi bị can

Cơ quan điều tra thu thập chứng cứ theo hướng dẫn của Thông tư liên tịch 06/2018/TTLT-VKSNDTC-TANDTC-BCA-BQP-BLĐTBXH. Ưu tiên sử dụng giấy khai sinh do cơ quan hộ tịch cấp. Khi giấy tờ không đầy đủ, tiến hành lấy lời khai của cha mẹ, người giám hộ và kiểm tra hồ sơ học bạ tại trường. Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 quy định rõ trách nhiệm của Viện kiểm sát trong việc giám sát quá trình xác minh tuổi.

Hiến pháp 2013 tạo cơ sở pháp lý cho việc bảo đảm quyền được khai báo trung thực và được bảo vệ thông tin cá nhân của bị can. Trong trường hợp cần thiết, cơ quan có thể trưng cầu giám định y khoa để xác định tuổi xương hoặc các chỉ số sinh học khác theo quy định của Thông tư liên tịch 06/2018. Mọi chứng cứ thu thập phải được đánh giá khách quan, tránh thiên lệch. Việc tuân thủ đúng quy trình giúp căn cứ xác định tuổi của bị can trở nên vững chắc và có giá trị pháp lý cao.

Xem thêm: Danh chỉ bản là gì? Tìm hiểu thêm

4. Câu hỏi thường gặp

Căn cứ xác định tuổi của bị can dưới 18 tuổi được thực hiện khi nào?

Trả lời: Việc xác định tuổi được thực hiện ngay khi có nghi ngờ về độ tuổi của bị can trong giai đoạn khởi tố vụ án theo Bộ luật Tố tụng hình sự 2015. Cơ quan điều tra phải thu thập giấy tờ và chứng cứ theo Thông tư liên tịch 06/2018 để đảm bảo tính chính xác trước khi áp dụng các biện pháp tố tụng đặc thù.

Giấy tờ nào được ưu tiên khi xác định tuổi bị can?

Trả lời: Giấy khai sinh do cơ quan đăng ký hộ tịch cấp được ưu tiên hàng đầu theo hướng dẫn của Thông tư liên tịch 06/2018. Nếu không có, cơ quan sẽ sử dụng chứng minh nhân dân, căn cước công dân hoặc hồ sơ học bạ kết hợp lời khai của người thân để xác minh theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự 2015.

Ai có quyền yêu cầu xác minh lại tuổi của bị can?

Trả lời: Bị can, người đại diện hợp pháp hoặc luật sư bào chữa có quyền đề nghị xác minh lại tuổi theo Điều 417 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015. Cơ quan tiến hành tố tụng phải xem xét và thực hiện theo Thông tư liên tịch 06/2018 để bảo đảm quyền lợi của người dưới 18 tuổi theo Hiến pháp 2013.

Căn cứ xác định tuổi của bị can đóng vai trò then chốt trong việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp của bị can dưới 18 tuổi. Để được hỗ trợ chi tiết và chuyên sâu về thủ tục này, hãy liên hệ ACC Hà Nội ngay hôm nay để được tư vấn kịp thời và hiệu quả.