Ai có thẩm quyền hỏi cung bị can là vấn đề then chốt trong tố tụng hình sự, giúp bảo đảm quyền con người và tính hợp pháp của quá trình điều tra. Việc xác định đúng thẩm quyền không chỉ bảo vệ bị can mà còn góp phần nâng cao hiệu quả công tác đấu tranh phòng chống tội phạm. Thủ tục hỏi cung cần được thực hiện đúng quy định pháp luật để tránh sai sót. Cùng ACC Hà Nội tìm hiểu chi tiết vấn đề này.

1. Ai có thẩm quyền hỏi cung bị can theo quy định?

Theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, thẩm quyền hỏi cung bị can thuộc về Điều tra viên của Cơ quan điều tra. Điều tra viên được giao nhiệm vụ trực tiếp thực hiện việc hỏi cung để thu thập chứng cứ, làm rõ hành vi phạm tội. Hiến pháp 2013 khẳng định quyền con người, quyền công dân được tôn trọng và bảo vệ, trong đó có quyền của bị can khi tham gia tố tụng.

Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự 2015 quy định rõ cơ cấu tổ chức, nhiệm vụ của Điều tra viên thuộc các cơ quan điều tra như Công an nhân dân, Quân đội nhân dân. Thẩm quyền này được thực hiện trong phạm vi vụ án được phân công, đảm bảo tuân thủ trình tự pháp luật.

2. Thẩm quyền của Điều tra viên trong hỏi cung bị can

Điều tra viên có quyền triệu tập, hỏi cung bị can theo đúng quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự 2015. Việc hỏi cung phải được thực hiện tại trụ sở cơ quan điều tra hoặc địa điểm hợp pháp khác, có biên bản ghi nhận đầy đủ. Theo Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự 2015, Điều tra viên phải có chứng chỉ hành nghề và được bổ nhiệm đúng thẩm quyền.

Trong quá trình hỏi cung, Điều tra viên phải giải thích quyền và nghĩa vụ cho bị can, bảo đảm bị can được sử dụng quyền bào chữa. Nội dung hỏi cung tập trung vào hành vi, động cơ, hậu quả phạm tội và các tình tiết liên quan. Mọi sai phạm trong thẩm quyền hỏi cung đều bị xử lý theo pháp luật.

Xem thêm: Mẫu biên bản hỏi cung bị can theo quy định

3. Vai trò giám sát của Viện kiểm sát nhân dân

Viện kiểm sát nhân dân thực hiện chức năng kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong hoạt động hỏi cung bị can theo Bộ luật Tố tụng hình sự 2015. Kiểm sát viên có quyền tham gia hỏi cung, yêu cầu Điều tra viên giải thích hoặc bổ sung nội dung cần thiết. Hiến pháp 2013 quy định Viện kiểm sát là cơ quan thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp.

Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự 2015 cũng gián tiếp hỗ trợ việc phối hợp giữa hai cơ quan này. Việc giám sát giúp phát hiện và khắc phục vi phạm kịp thời, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của bị can. Kiểm sát viên không trực tiếp hỏi cung thay Điều tra viên mà chủ yếu kiểm tra tính hợp pháp của quá trình này.

Xem thêm: Những việc cần làm sau khi khởi tố bị can bạn nên biết

4. Quyền và nghĩa vụ của bị can khi bị hỏi cung

Bị can có quyền được giải thích rõ ràng về lý do bị hỏi cung, quyền im lặng và quyền yêu cầu người bào chữa theo Bộ luật Tố tụng hình sự 2015. Hiến pháp 2013 bảo đảm quyền được xét xử công bằng và quyền tự do thân thể. Bị can phải có nghĩa vụ khai báo trung thực, không được khai man hoặc che giấu tội phạm.

Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự 2015 quy định cơ quan điều tra phải tôn trọng quyền con người trong mọi hoạt động tố tụng. Nếu bị can cho rằng việc hỏi cung vi phạm pháp luật, có quyền khiếu nại lên Viện kiểm sát hoặc Tòa án. Việc thực hiện đúng quyền và nghĩa vụ giúp quá trình tố tụng diễn ra minh bạch và công bằng.

5. Câu hỏi thường gặp

Thẩm quyền hỏi cung bị can có bị giới hạn theo từng loại tội không?

Theo Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, thẩm quyền hỏi cung bị can được áp dụng thống nhất cho mọi loại tội phạm thuộc thẩm quyền điều tra của Cơ quan điều tra. Việc phân công Điều tra viên căn cứ vào tính chất vụ án và cấp độ nghiêm trọng, nhưng không thay đổi chủ thể có thẩm quyền. Hiến pháp 2013 và Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự 2015 đều nhấn mạnh nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật.

Bị can có thể yêu cầu thay đổi người hỏi cung không?

Bị can có quyền đề nghị thay đổi Điều tra viên nếu có lý do chính đáng như thiên vị hoặc vi phạm quy định. Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 quy định rõ trình tự giải quyết đề nghị này thuộc thẩm quyền của Viện kiểm sát. Việc thay đổi phải được thực hiện nhanh chóng để không ảnh hưởng đến tiến độ điều tra.

Hỏi cung bị can có cần có người chứng kiến không?

Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 quy định hỏi cung bị can thường không bắt buộc có người chứng kiến, nhưng phải có biên bản và có thể có Kiểm sát viên giám sát. Trong trường hợp bị can là người chưa thành niên hoặc có nhược điểm về thể chất, tinh thần thì cần có người đại diện hoặc người bào chữa tham gia. Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự 2015 hỗ trợ việc bảo đảm điều kiện thực hiện đúng quy định.

Ai có thẩm quyền hỏi cung bị can cần được hiểu rõ để bảo vệ quyền lợi hợp pháp trong tố tụng. Mọi vướng mắc về thủ tục này nên được giải quyết kịp thời theo đúng pháp luật hiện hành. Để được tư vấn chi tiết và hỗ trợ chuyên sâu, hãy liên hệ ACC Hà Nội ngay hôm nay để nhận được sự hỗ trợ tận tâm và hiệu quả.