Tống đạt quyết định khởi tố bị can là bước thủ tục then chốt trong giai đoạn điều tra vụ án hình sự, giúp bị can nắm rõ quyền và nghĩa vụ của mình theo pháp luật. Thủ tục này bảo đảm tính minh bạch, công bằng và bảo vệ quyền con người trong tố tụng. Việc thực hiện đúng quy định góp phần hạn chế sai sót, khiếu nại sau này. Cùng ACC Hà Nội tìm hiểu chi tiết qua bài viết dưới đây!

1. Quy định về tống đạt quyết định khởi tố bị can

Theo Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, quyết định khởi tố bị can phải được tống đạt kịp thời cho người bị khởi tố để họ biết rõ lý do bị khởi tố và các quyền được bảo đảm. Hiến pháp 2013 quy định mọi công dân đều có quyền được thông báo về các quyết định ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của mình. Việc tống đạt quyết định khởi tố bị can phải thực hiện bằng phương thức trực tiếp hoặc qua người thân thích khi không thể gặp trực tiếp. Cơ quan tiến hành tố tụng có trách nhiệm ghi rõ ngày, giờ, địa điểm tống đạt và người nhận trong biên bản.

Nếu bị can vắng mặt tại nơi cư trú, quyết định có thể được niêm yết công khai tại Ủy ban nhân dân cấp xã hoặc gửi qua bưu điện có xác nhận. Quy định này nhằm đảm bảo bị can có đủ thời gian chuẩn bị bào chữa hoặc thuê luật sư. Việc tống đạt quyết định khởi tố bị can không chỉ là nghĩa vụ của cơ quan tố tụng mà còn là quyền cơ bản của bị can theo Hiến pháp 2013. Nếu tống đạt không đúng cách, quyết định có thể bị coi là vi phạm thủ tục tố tụng và ảnh hưởng đến tính hợp pháp của toàn bộ quá trình điều tra.

2. Thời hạn và phương thức tống đạt theo quy định

Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 quy định quyết định khởi tố bị can phải được tống đạt trong thời hạn ba ngày kể từ ngày ra quyết định. Phương thức tống đạt ưu tiên là giao trực tiếp cho bị can tại nơi cư trú hoặc nơi làm việc. Khi bị can từ chối nhận, người tống đạt phải lập biên bản có chữ ký của người chứng kiến và niêm yết quyết định tại nơi công cộng.

Trường hợp bị can đang bị tạm giữ hoặc tạm giam, việc tống đạt được thực hiện tại nơi giam giữ và phải có xác nhận của thủ trưởng cơ sở giam giữ. Hiến pháp 2013 nhấn mạnh quyền được thông báo kịp thời, do đó cơ quan tố tụng không được trì hoãn việc tống đạt quyết định khởi tố bị can vì bất kỳ lý do nào không có căn cứ pháp luật. Nếu sử dụng phương thức bưu điện, phải gửi bằng thư bảo đảm và yêu cầu người nhận ký xác nhận. Mọi sai sót trong phương thức tống đạt đều có thể dẫn đến khiếu nại hoặc yêu cầu hủy bỏ quyết định sau này.

Xem thêm: Bị can có quyền im lặng không? Giải pháp

3. Quyền và trách nhiệm của các bên liên quan

Bị can có quyền yêu cầu được giải thích nội dung quyết định khởi tố bị can ngay sau khi nhận được văn bản. Cơ quan điều tra phải tạo điều kiện để bị can tiếp cận quyết định và được tư vấn pháp lý nếu cần. Theo Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, người thân thích của bị can cũng được quyền nhận thay trong một số trường hợp đặc biệt như bị can đang ở nước ngoài hoặc mất tích tạm thời.

Hiến pháp 2013 bảo vệ quyền bất khả xâm phạm về thân thể và quyền được bào chữa, do đó việc tống đạt quyết định khởi tố bị can phải tôn trọng các quyền này. Cơ quan tố tụng có trách nhiệm lưu trữ biên bản tống đạt đầy đủ để làm căn cứ kiểm tra sau này. Nếu bị can khiếu nại về việc tống đạt không đúng quy định, cơ quan có thẩm quyền phải xem xét và giải quyết trong thời hạn luật định. Việc tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về tống đạt quyết định khởi tố bị can giúp giảm thiểu rủi ro vi phạm quyền con người và nâng cao hiệu quả tố tụng.

Xem thêm: Luật sư có được gặp riêng bị can không? Giải đáp

4. Câu hỏi thường gặp

Quyết định khởi tố bị can có thể tống đạt qua điện thoại được không?

Theo Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, việc tống đạt phải thực hiện bằng văn bản và có biên bản xác nhận. Hình thức điện thoại chỉ dùng để thông báo sơ bộ, không thay thế được việc giao quyết định chính thức. Việc tống đạt quyết định khởi tố bị can phải đảm bảo bị can nắm rõ nội dung và ký nhận.

Bị can vắng mặt tại nơi cư trú thì tống đạt như thế nào?

Cơ quan tố tụng có thể niêm yết quyết định tại Ủy ban nhân dân cấp xã nơi bị can cư trú cuối cùng hoặc gửi qua bưu điện có xác nhận. Biên bản niêm yết phải được lập đầy đủ và lưu hồ sơ vụ án theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự 2015.

Thời hạn khiếu nại về việc tống đạt sai quy định là bao lâu?

Bị can có quyền khiếu nại trong thời hạn mười lăm ngày kể từ ngày nhận được quyết định hoặc biết được việc tống đạt. Cơ quan có thẩm quyền phải giải quyết khiếu nại theo trình tự quy định tại Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 và Hiến pháp 2013.

Tống đạt quyết định khởi tố bị can đóng vai trò then chốt trong việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp của bị can. Để được tư vấn chi tiết và hỗ trợ thực hiện đúng quy định pháp luật, hãy liên hệ ACC Hà Nội ngay hôm nay.