Người làm chứng vắng mặt có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình xét xử, vì lời khai của họ thường là chứng cứ quan trọng giúp làm rõ sự thật khách quan. Việc vắng mặt cần được xem xét kỹ lưỡng theo quy định tố tụng để đảm bảo quyền lợi các bên và tính hợp pháp của phiên tòa. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết vấn đề này cùng ACC Hà Nội.

1. Người làm chứng vắng mặt thì phiên toà có được tiến hành không?

Trong tố tụng hình sự, dân sự và hành chính, người làm chứng đóng vai trò cung cấp thông tin trực tiếp về sự kiện. Khi người làm chứng vắng mặt, tòa án vẫn có thể tiến hành phiên tòa nếu đã thực hiện đầy đủ thủ tục triệu tập và có căn cứ pháp lý cho phép. Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 quy định tại Điều 185 và Điều 186 rằng nếu người làm chứng đã được triệu tập hợp lệ nhưng vắng mặt không có lý do chính đáng, hội đồng xét xử có thể quyết định xét xử vắng mặt sau khi xem xét tính cần thiết của lời khai.

Tương tự, Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 tại Điều 227 cho phép tòa án tiếp tục xét xử nếu người làm chứng đã được thông báo nhưng không đến, miễn là các chứng cứ khác đủ để giải quyết vụ án. Luật Tố tụng hành chính 2015 cũng có quy định tương đồng tại Điều 157, cho phép phiên tòa diễn ra khi người làm chứng vắng mặt có lý do bất khả kháng hoặc đã khai trước đó. Tuy nhiên, nếu lời khai của người làm chứng là chứng cứ duy nhất và không thể thay thế, tòa có thể hoãn phiên tòa để bảo đảm quyền tố tụng.

2. Vai trò của người làm chứng trong các loại tố tụng

Người làm chứng giúp làm rõ các tình tiết khách quan mà các bên không thể tự cung cấp. Trong tố tụng hình sự theo Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, lời khai của họ hỗ trợ cơ quan tiến hành tố tụng xác định tội phạm và người phạm tội. Trong tố tụng dân sự theo Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, họ đóng góp vào việc chứng minh quyền và nghĩa vụ dân sự giữa các đương sự.

Đối với tố tụng hành chính theo Luật Tố tụng hành chính 2015, người làm chứng hỗ trợ làm rõ tính hợp pháp của quyết định hành chính. Sự vắng mặt của họ có thể làm giảm tính toàn diện của chứng cứ, nhưng pháp luật cho phép sử dụng biên bản lấy lời khai trước đó để thay thế khi cần thiết, giúp phiên tòa vẫn có thể tiếp tục mà không ảnh hưởng đến tiến độ giải quyết vụ việc.

Xem thêm: Phân biệt người làm chứng và người chứng kiến chi tiết

3. Căn cứ pháp lý cho phép phiên tòa diễn ra khi người làm chứng vắng mặt

Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 quy định rõ trường hợp người làm chứng đã được triệu tập đúng thủ tục nhưng vắng mặt không có lý do chính đáng thì hội đồng xét xử có quyền quyết định xét xử tiếp. Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 cho phép tòa án sử dụng lời khai đã ghi nhận trước đó hoặc các chứng cứ khác để thay thế khi người làm chứng vắng mặt.

Luật Tố tụng hành chính 2015 cũng tương tự, cho phép tiếp tục phiên tòa nếu việc vắng mặt không làm ảnh hưởng đến việc giải quyết vụ án. Các quy định này nhằm cân bằng giữa quyền lợi của các bên và hiệu quả tố tụng, tránh tình trạng trì hoãn không cần thiết. Tòa án phải xem xét tính cần thiết của lời khai và đảm bảo quyền bào chữa, tranh tụng của các bên trước khi quyết định.

Xem thêm: Mẫu biên bản lấy lời khai người làm chứng mới nhất

4. Hậu quả pháp lý và cách xử lý khi người làm chứng vắng mặt

Nếu người làm chứng vắng mặt mà không có lý do chính đáng, tòa án có thể áp dụng biện pháp cưỡng chế triệu tập theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự 2015. Trong trường hợp phiên tòa vẫn tiến hành, bản án hoặc quyết định dựa trên các chứng cứ còn lại vẫn có giá trị pháp lý.

Tuy nhiên, nếu sau này phát hiện lời khai của người làm chứng là yếu tố then chốt, các bên có quyền kháng cáo hoặc đề nghị giám đốc thẩm. Các bên tham gia tố tụng nên chuẩn bị phương án dự phòng như thu thập thêm chứng cứ thay thế để tránh rủi ro khi người làm chứng vắng mặt.

5. Câu hỏi thường gặp

Người làm chứng vắng mặt có bị xử phạt không?

Theo Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, người làm chứng đã được triệu tập hợp lệ mà vắng mặt không có lý do chính đáng có thể bị áp dụng biện pháp cưỡng chế hoặc xử phạt hành chính. Tòa án sẽ xem xét mức độ ảnh hưởng đến vụ án trước khi áp dụng chế tài.

Tòa án có thể hoãn phiên tòa khi người làm chứng vắng mặt không?

Có thể hoãn nếu lời khai của người làm chứng là chứng cứ quan trọng và không thể thay thế được. Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 và Luật Tố tụng hành chính 2015 cho phép hoãn phiên tòa khi xét thấy cần thiết để bảo đảm quyền lợi các bên.

Lời khai trước đó của người làm chứng có giá trị khi họ vắng mặt không?

Lời khai đã được ghi nhận hợp pháp trước đó vẫn có giá trị và có thể được sử dụng để giải quyết vụ án theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 và Luật Tố tụng hành chính 2015.

Người làm chứng vắng mặt là tình huống thường gặp trong thực tiễn tố tụng và cần được xử lý đúng pháp luật để bảo đảm tính hợp pháp của phiên tòa. Nếu bạn đang gặp vấn đề liên quan, hãy liên hệ ACC Hà Nội để được tư vấn chi tiết và hỗ trợ kịp thời.