Vốn điều lệ thành lập ngân hàng là một trong những yếu tố then chốt quyết định sự ổn định và khả năng hoạt động của các tổ chức tín dụng tại Việt Nam, giúp đảm bảo nguồn lực tài chính vững mạnh ngay từ giai đoạn đầu. Việc tuân thủ các quy định về vốn này không chỉ giúp doanh nghiệp tránh rủi ro pháp lý mà còn tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững trong ngành ngân hàng đầy cạnh tranh. Cùng ACC Hà Nội khám phá chi tiết để nắm bắt cơ hội thành lập ngân hàng thành công.

1. Điều kiện thành lập ngân hàng cần đáp ứng những gì?

Để được cấp Giấy phép thành lập và hoạt động, tổ chức tín dụng không chỉ phải đáp ứng yêu cầu về vốn điều lệ mà còn phải đáp ứng đồng thời các điều kiện về chủ sở hữu, cổ đông hoặc thành viên sáng lập, nhân sự quản lý, điều lệ, đề án thành lập và phương án kinh doanh.

Theo khoản 1 Điều 29 Luật Các tổ chức tín dụng 2024, tổ chức tín dụng được cấp Giấy phép khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện, trong đó có:

• Có vốn điều lệ tối thiểu bằng mức vốn pháp định;
• Chủ sở hữu, cổ đông sáng lập, thành viên sáng lập đáp ứng điều kiện về tư cách pháp lý và năng lực tài chính để tham gia góp vốn;
• Người quản lý, người điều hành và thành viên Ban kiểm soát đáp ứng các tiêu chuẩn, điều kiện theo quy định pháp luật;
• Có Điều lệ phù hợp với Luật Các tổ chức tín dụng và các quy định pháp luật có liên quan;
• Có Đề án thành lập và phương án kinh doanh khả thi, bảo đảm không gây ảnh hưởng đến sự an toàn, ổn định của hệ thống tổ chức tín dụng và không tạo ra sự độc quyền, hạn chế cạnh tranh hoặc cạnh tranh không lành mạnh.

2. Ngân hàng được phép thực hiện những hoạt động nào?

Theo quy định của Luật Các tổ chức tín dụng 2024, ngân hàng thương mại được thực hiện các hoạt động ngân hàng và hoạt động kinh doanh khác trong phạm vi được pháp luật cho phép và nội dung ghi trong giấy phép.

Một số hoạt động chủ yếu của ngân hàng thương mại gồm:

• Nhận tiền gửi của tổ chức, cá nhân theo các hình thức được pháp luật quy định.
• Cấp tín dụng, bao gồm cho vay, chiết khấu, tái chiết khấu, bảo lãnh ngân hàng và các hình thức cấp tín dụng khác theo quy định.
• Mở tài khoản thanh toán cho khách hàng.
• Cung ứng dịch vụ thanh toán và các phương tiện thanh toán.
• Kinh doanh, cung ứng dịch vụ ngoại hối và các hoạt động khác khi đáp ứng điều kiện theo quy định.
• Thực hiện một số hoạt động kinh doanh khác được Luật Các tổ chức tín dụng cho phép.

Đáng lưu ý, phạm vi hoạt động của từng ngân hàng không mặc nhiên giống nhau. Khi cấp Giấy phép thành lập và hoạt động, Ngân hàng Nhà nước xác định các nội dung hoạt động mà tổ chức tín dụng được phép thực hiện. Do đó, doanh nghiệp có nhu cầu thành lập ngân hàng cần xây dựng đề án thành lập và phương án kinh doanh phù hợp với phạm vi hoạt động dự kiến.

3. Vốn điều lệ thành lập ngân hàng là bao nhiêu?

Mức vốn điều lệ thành lập ngân hàng không được xác định theo một mức chung cho mọi loại hình tổ chức tín dụng mà phải căn cứ vào mức vốn pháp định tương ứng với từng loại hình. Theo khoản 1 Điều 29 Luật Các tổ chức tín dụng 2024, một trong những điều kiện cấp Giấy phép là tổ chức tín dụng phải có vốn điều lệ tối thiểu bằng mức vốn pháp định.

Đối với ngân hàng thương mại, mức vốn pháp định hiện được xác định là 3.000 tỷ đồng. Do đó, khi thành lập ngân hàng thương mại, vốn điều lệ phải đáp ứng tối thiểu mức vốn pháp định theo quy định.

4. Yêu cầu về nguồn vốn và cấu trúc cổ đông trong vốn điều lệ

Để thành lập ngân hàng thương mại, vốn điều lệ không chỉ phải đáp ứng mức vốn pháp định mà nguồn vốn góp và tỷ lệ sở hữu của các cổ đông cũng phải đáp ứng các điều kiện theo pháp luật về tổ chức tín dụng.

Theo Điều 29 Luật Các tổ chức tín dụng 2024, một trong những điều kiện để được cấp Giấy phép là tổ chức tín dụng phải có vốn điều lệ tối thiểu bằng mức vốn pháp định. Đồng thời, cổ đông sáng lập phải đáp ứng các điều kiện về tư cách pháp lý và năng lực tài chính để tham gia góp vốn.

Đối với ngân hàng thương mại cổ phần, Nghị định 162/2024/NĐ-CP quy định cụ thể điều kiện đối với cổ đông sáng lập. Trong đó, các cổ đông sáng lập phải cùng nhau sở hữu tối thiểu 50% vốn điều lệ khi thành lập ngân hàng thương mại cổ phần; các cổ đông sáng lập là pháp nhân phải cùng nhau sở hữu tối thiểu 50% tổng số cổ phần do các cổ đông sáng lập nắm giữ, đồng thời phải tuân thủ giới hạn sở hữu cổ phần theo Luật Các tổ chức tín dụng 2024.

Về nguồn vốn, cổ đông sáng lập phải chịu trách nhiệm về tính hợp pháp của nguồn vốn góp và đáp ứng các yêu cầu về năng lực tài chính. Do đó, không nên hiểu đơn giản rằng chỉ cần chuẩn bị đủ 3.000 tỷ đồng là có thể thành lập ngân hàng. Hồ sơ cấp phép còn được xem xét về cổ đông sáng lập, nguồn vốn, phương án kinh doanh, nhân sự quản lý và các điều kiện hoạt động khác.

Xem thêm tại đây: Phát mãi tài sản là gì?

5. Thủ tục cấp Giấy phép thành lập ngân hàng

Việc chuẩn bị vốn điều lệ là một phần trong quá trình đề nghị Ngân hàng Nhà nước cấp Giấy phép thành lập và hoạt động ngân hàng. Doanh nghiệp không thực hiện thủ tục “đăng ký vốn điều lệ” riêng như đối với doanh nghiệp thông thường mà phải đáp ứng các điều kiện về vốn trong hồ sơ đề nghị cấp Giấy phép.

Bước 1: Xác định mức vốn điều lệ và cơ cấu cổ đông

Ngân hàng thương mại phải xác định mức vốn điều lệ đáp ứng tối thiểu mức vốn pháp định. Theo Nghị định 86/2019/NĐ-CP, mức vốn pháp định đối với ngân hàng thương mại là 3.000 tỷ đồng. Nghị định này hiện vẫn được xác định là còn hiệu lực. Đồng thời, cần xác định danh sách cổ đông sáng lập, tỷ lệ sở hữu cổ phần và khả năng tài chính của từng cổ đông theo quy định hiện hành.

Bước 2: Chuẩn bị hồ sơ đề nghị cấp Giấy phép

Hồ sơ phải thể hiện các nội dung liên quan đến vốn điều lệ, cổ đông sáng lập, Điều lệ dự kiến, Đề án thành lập và phương án kinh doanh. Điều 29 Luật Các tổ chức tín dụng 2024 yêu cầu tổ chức tín dụng phải có Đề án thành lập, phương án kinh doanh khả thi và đáp ứng các điều kiện về nhân sự quản lý, điều hành, kiểm soát. Đối với cổ đông sáng lập, hồ sơ cũng phải chứng minh việc đáp ứng các điều kiện về tư cách pháp lý và năng lực tài chính theo quy định.

Bước 3: Ngân hàng Nhà nước xem xét hồ sơ và cấp Giấy phép

Ngân hàng Nhà nước là cơ quan có thẩm quyền cấp Giấy phép thành lập và hoạt động ngân hàng. Việc cấp phép không chỉ căn cứ vào số vốn điều lệ mà còn xem xét tổng thể các điều kiện về cổ đông, nhân sự, cơ sở vật chất, hệ thống quản trị, kiểm soát nội bộ và phương án kinh doanh.

Sau khi được cấp Giấy phép, ngân hàng vẫn phải đáp ứng các điều kiện để khai trương hoạt động theo quy định của Luật Các tổ chức tín dụng 2024, trong đó có yêu cầu về vốn điều lệ và các điều kiện về tổ chức, quản trị, kiểm soát và hệ thống công nghệ thông tin.

Xem thêm: Hồ sơ chấm dứt hoạt động văn phòng đại diện

6. Những lưu ý quan trọng về vốn điều lệ khi thành lập ngân hàng

Khi tìm hiểu vốn điều lệ thành lập ngân hàng, cần phân biệt rõ giữa vốn điều lệ và vốn pháp định. Vốn pháp định là mức vốn tối thiểu mà pháp luật yêu cầu đối với từng loại hình tổ chức tín dụng; còn vốn điều lệ là số vốn do các chủ sở hữu, thành viên hoặc cổ đông góp theo quy định. Luật Các tổ chức tín dụng 2024 yêu cầu vốn điều lệ của tổ chức tín dụng phải đáp ứng tối thiểu mức vốn pháp định.

Đối với ngân hàng thương mại, mức vốn pháp định hiện được quy định là 3.000 tỷ đồng theo Nghị định 86/2019/NĐ-CP. Tuy nhiên, có đủ 3.000 tỷ đồng không đồng nghĩa với việc đương nhiên được cấp phép thành lập ngân hàng. Tổ chức đề nghị cấp phép còn phải đáp ứng đồng thời nhiều điều kiện khác về cổ đông sáng lập, năng lực tài chính, nhân sự quản lý, Điều lệ, Đề án thành lập và phương án kinh doanh.

Bên cạnh đó, cổ đông sáng lập cần đặc biệt lưu ý đến nguồn vốn góp và tỷ lệ sở hữu cổ phần. Các điều kiện này được quy định nhằm hạn chế tình trạng sở hữu, kiểm soát quá mức và bảo đảm an toàn cho hoạt động của tổ chức tín dụng. Nghị định 162/2024/NĐ-CP hiện là một trong những văn bản cần được đối chiếu khi xem xét điều kiện đối với cổ đông sáng lập.

Do đó, trước khi chuẩn bị hồ sơ thành lập ngân hàng, nhà đầu tư nên rà soát đồng thời mức vốn pháp định, nguồn vốn góp, cơ cấu cổ đông, tỷ lệ sở hữu, điều kiện cấp Giấy phép và phương án kinh doanh. Đây là những yếu tố có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng được Ngân hàng Nhà nước xem xét cấp Giấy phép.

7. Câu hỏi thường gặp

Vốn điều lệ thành lập ngân hàng tối thiểu bao nhiêu?

Đối với ngân hàng thương mại, mức vốn pháp định hiện hành là 3.000 tỷ đồng. Vốn điều lệ khi thành lập phải đáp ứng tối thiểu mức vốn pháp định theo quy định pháp luật.

Vốn điều lệ và vốn pháp định của ngân hàng có giống nhau không?

Không. Vốn pháp định là mức vốn tối thiểu do pháp luật quy định; vốn điều lệ là số vốn do các chủ sở hữu, thành viên hoặc cổ đông cam kết góp theo quy định. Khi thành lập ngân hàng, vốn điều lệ phải đáp ứng mức vốn pháp định tương ứng.

Ai có quyền thành lập ngân hàng tại Việt Nam?

Việc thành lập ngân hàng phải đáp ứng các điều kiện cấp Giấy phép theo Luật Các tổ chức tín dụng 2024 và quy định liên quan. Không phải mọi cá nhân, tổ chức đều có thể tự do thành lập ngân hàng.

Thành lập ngân hàng cần điều kiện gì?

Ngoài yêu cầu về vốn điều lệ, tổ chức đề nghị cấp phép còn phải đáp ứng các điều kiện về cổ đông sáng lập, tổ chức và quản trị, nhân sự, Điều lệ, Đề án thành lập và phương án kinh doanh theo quy định pháp luật về các tổ chức tín dụng.

Ngân hàng thương mại cần bao nhiêu vốn để thành lập?

Ngân hàng thương mại phải có vốn điều lệ tối thiểu đáp ứng mức vốn pháp định là 3.000 tỷ đồng. Tuy nhiên, có đủ mức vốn này không đồng nghĩa với việc đương nhiên được cấp Giấy phép thành lập và hoạt động.

Ngân hàng có được giảm vốn điều lệ sau khi thành lập không?

Có thể, nhưng việc giảm vốn điều lệ của tổ chức tín dụng phải tuân thủ điều kiện và trình tự theo Luật Các tổ chức tín dụng 2024 và quy định của Ngân hàng Nhà nước; không được tự ý giảm vốn làm ảnh hưởng đến mức vốn pháp định và các tỷ lệ an toàn.

Cơ quan nào cấp Giấy phép thành lập và hoạt động ngân hàng?

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam là cơ quan có thẩm quyền cấp Giấy phép thành lập và hoạt động ngân hàng theo quy định pháp luật về các tổ chức tín dụng.

Nguồn vốn góp để thành lập ngân hàng phải đáp ứng yêu cầu gì?

Cổ đông sáng lập phải chịu trách nhiệm về tính hợp pháp của nguồn vốn góp và đáp ứng các điều kiện về năng lực tài chính theo quy định. Nghị định 162/2024/NĐ-CP hiện quy định về điều kiện đối với cổ đông sáng lập của tổ chức tín dụng.

Vốn điều lệ thành lập ngân hàng đóng vai trò cốt lõi trong việc xây dựng một tổ chức tín dụng vững mạnh, giúp doanh nghiệp vượt qua thách thức pháp lý và thị trường. Việc nắm vững các quy định không chỉ mang lại lợi thế cạnh tranh mà còn giảm thiểu rủi ro tài chính lâu dài. Để được hỗ trợ chuyên sâu từ lập kế hoạch đến nộp hồ sơ, hãy liên hệ ACC Hà Nội ngay hôm nay nhằm biến ý tưởng thành hiện thực một cách hiệu quả và tuân thủ pháp luật.